دکتر سعید طاووسی مسرور، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، با بررسی تحول فهم غدیر در دوره آل‌بویه تأکید کرد که عید غدیر و مناسک مرتبط با آن، پیش از آل‌بویه نیز در روایات و سنت شیعی وجود داشته است. به گفته وی، آل‌بویه بیش از آنکه پدیدآورنده این جریان باشد، بر بستری پیشینی سوار شد و از آن برای تقویت هویت شیعی، تولید ادبیات دینی و برجسته‌سازی مناسک بهره گرفت.

یادداشت علیرضا تقوی‌نیا با بازخوانی روابط ایران و کویت در دوران دفاع مقدس، بر نقش کویت در حمایت مالی، لجستیکی و عملیاتی از رژیم بعث عراق تأکید می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این کشور، از تأمین هزینه‌های جنگ تا باز گذاشتن آسمان خود برای حملات عراق علیه ایران، در خصومت با ایران نقش‌آفرین بود. این یادداشت همچنین تغییر موازنه قدرت، خودکفایی دفاعی ایران و آسیب‌پذیری امنیتی کشورهای متکی به بیگانگان را برجسته می‌سازد.

این روایت پژوهشی، سیر تحول یک واقعه تاریخی را از سطح انتساب‌های خاندانی به مرتبه‌ای هویت‌ساز در سنت فکری و سیاسی یک مذهب دنبال می‌کند. در این روند، پیوند میان روایت، مناسک، مرجعیت علمی و قدرت سیاسی، به تدریج معنای تازه‌ای می‌سازد و یک مفهوم تاریخی را به مؤلفه‌ای اثرگذار در شکل‌گیری حافظه و هویت جمعی بدل می‌کند.

تحلیل ارائه‌شده، ریشه رکود و تورم مزمن را در برهم‌کنش محدودیت‌های بیرونی و ضعف‌های تصمیم‌گیری داخلی جست‌وجو می‌کند. در این چارچوب، کاهش سرمایه‌گذاری، مهاجرت نیروی انسانی متخصص، بی‌ثباتی سیاستی و کم‌توجهی به اولویت اقتصاد، از مهم‌ترین عوامل تضعیف رشد معرفی می‌شوند. راه برون‌رفت نیز در ثبات‌بخشی، تصمیم‌گیری علمی و فراهم‌سازی بسترهای تولید و سرمایه‌گذاری دیده می‌شود.

این گفت‌وگو با نگاهی جامعه‌شناختی، انتخاب یک رئیس‌جمهور را بازتابی از خواست‌ها، اولویت‌ها و الگوهای ذهنی جامعه رأی‌دهنده می‌داند. در این روایت، رفاه‌طلبی، منفعت‌گرایی و بی‌اعتنایی به ملاحظات اخلاقی و انسانی، از مؤلفه‌های مهمی معرفی می‌شوند که می‌توانند در شکل‌گیری انتخاب‌های سیاسی و صورت‌بندی قدرت در یک جامعه نقش تعیین‌کننده داشته باشند.

خانه فقط محل سکونت نیست، بلکه افقی از هویت، زبان، حافظه و احساس تعلق است که انسان در آن شکل می‌گیرد. نسبت با سرزمین، حتی در دل رنج و نقد، گسسته نمی‌شود و در لحظه‌های خطر، معنای عمیق‌تری می‌یابد. وفاداری اصیل به خانه، در مسئولیت‌پذیری، حفظ کرامت جمعی و ایستادگی برای تداوم آینده آشکار می‌شود.

محمدحسن غفوریان با تبیین افول تمدن غرب، الگوی «مواسات» را جایگزینی تمدنی برای مشارکت‌های اجتماعی مدرن معرفی می‌کند. این مفهوم که ریشه در زیست مؤمنانه ایرانیان دارد، فراتر از یک توصیه اخلاقی، ابزاری راهبردی برای پیوند میان «انسان، جهان و آسمان» در تمدن نوین اسلامی است. نویسنده با استناد به پیام سال ۱۴۰۵ رهبری، استمرار مواسات را مرز میان جبهه حق و باطل و پیش‌زمینه نزول امدادهای الهی در عرصه‌های علمی و نظامی می‌داند.

دکتر کیومرث یزدان‌پناه جنگ اخیر را نه یک درگیری نظامی ساده، بلکه سرآغاز «دوره تصمیم» (۲۰۲۶-۲۰۳۰) و رستاخیزی ژئوپلیتیکی می‌داند. او معتقد است این تحول ساختار قدرت جهانی را بازآرایی کرده و ایران را در کانون تنش‌ها قرار می‌دهد. با وجود ریسک فروپاشی، ایران از تنگه هرمز به‌عنوان اهرم بقا بهره می‌گیرد. یزدان‌پناه هشدار می‌دهد که پیامدهای واقعی جنگ فراتر از میدان نبرد، در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و بازآرایی توازن‌های منطقه‌ای در بلندمدت نمود پیدا خواهد کرد.

دکتر ستوده‌نیا با بیان اینکه دفاع مقدس فراتر از تحلیل‌های سیاسی، آثار شگرفی در فرهنگ و اجتماع داشته است، ظهور ژانرهای نوین هنری و الگوسازی از قهرمانان گمنام را از دستاوردهای این دوران دانست. وی همچنین با تأکید بر نقش دانشگاهیان در دوران پساجنگ، ایفای نقش مرجعیت علمی، تولید دانش از تجربیات جنگ، تقویت سرمایه اجتماعی و روایت‌گری صحیح و بدون تحریفِ وقایع را از وظایف اصلی نخبگان دانشگاهی برای بازسازی کشور برشمرد.

دکتر احمدی نوحدانی در این تحلیل، با اشاره به تناقض رفتاری تصمیم‌گیرندگان که خود از مواهب اینترنت جهانی بهره‌مندند اما عموم شهروندان را محدود کرده‌اند، این رویه را «آپارتاید اطلاعاتی» توصیف کرد. وی با بیان اینکه اینترنت امروزه از «ضروریات خمسه» برای معیشت و علم است، هشدار داد که سیاست دیوار آتش ملی، علاوه بر تحمیل بیکاری میلیونی و حذف فریلنسرها از بازارهای جهانی، به جای امنیت، ابزاری برای کنترل آگاهی و انحصار اطلاع‌رسانی است.

دکتر عباس خامه‌یار در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب: «شهید نصرالله با نگاهی فراحزبی و فرامذهبی، شیعیان لبنان را از حاشیه به متن قدرت آورد. میراث او فقط موشک نیست؛ او با قدرت نرم، الگویی از “وحدت در عمل” را خلق کرد که حتی دشمنانش هم به آن اعتراف دارند.

دکتر مهدی عرفانیان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حکمرانی و کشاورزی، در نشست اندیشه‌ورزی با موضوع «جایگاه کشاورزی در اقتصاد مقاومتی» و «خودکفایی محصولات راهبردی و اقتصاد مقاومتی» با اشاره به وابستگی کشور در واردات کالاهای اساسی، بر ضرورت اصلاح مبادی واردات، تقویت امنیت غذایی و افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی تأکید کرد. او با بیان اینکه اقتصاد مقاومتی به‌طور مستقیم بر بخش کشاورزی و ذخایر استراتژیک غذا تمرکز دارد، از شکاف عمیق سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه کشاورزی در ایران نسبت به کشورهای پیشرو انتقاد کرد و گفت عملاً هزینه جدی برای دانش‌بنیان کردن کشاورزی انجام نمی‌شود.

دکتر کیهان برزگر در یادداشتی تحلیلی، تنگه هرمز را مهم‌ترین ابزار ژئواستراتژیک ایران در برابر فشار نفتی آمریکا معرفی کرد. او نوشت راهبرد ایران لزوماً بستن کامل تنگه نیست، بلکه کنترل حساب‌شده، افزایش هزینه برای کشورهای متخاصم و بهره‌گیری از ظرفیت امنیت انرژی برای بازدارندگی و دفاع از منافع اقتصادی و ملی کشور در شرایط بحران است.

حامد علی‌اکبرزاده در یادداشتی با اشاره به تفاوت سیاست مبتنی بر فضیلت با سیاست قدرت‌محور مدرن، تأکید کرد انقلاب اسلامی تلاش کرده بار دیگر فضیلت و همبستگی اجتماعی را در سیاست احیا کند. وی با اشاره به برخی اخلال‌های اقتصادی، خواستار شناسایی و برخورد با عوامل آسیب‌زننده به معیشت مردم و تقویت آرایش اقتصادی دولت، مجلس و قوه قضائیه در شرایط حساس کنونی شد.

دکتر بیژن عبدالکریمی، استاد فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، با تأکید بر مفهوم «تاریخیت» گفت روشنفکری و کنشگری اجتماعی بدون پیوند با هویت تاریخی و خرد قومی دچار انقطاع و بیگانگی می‌شود. وی انتقاد کرد که دانشگاه‌ها و جریان‌های روشنفکری کمتر به پرسش «ایران چیست و ایرانی کیست؟» پرداخته‌اند و این غفلت، مانع شکل‌گیری تفکر اصیل و اثرگذار شده است.

محمدمحسن غفوریان، عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی، در یادداشتی با عنوان «اعتلای شور و تعمیق شعور» تأکید کرد جامعه امروز ایران در کنار حفظ آرمان‌خواهی انقلابی، به سطحی بالاتر از آگاهی، تجربه تاریخی و عقلانیت اجتماعی رسیده است. به گفته او، برخلاف بسیاری از انقلاب‌های جهان که دچار فرسایش آرمان‌ها می‌شوند، آرمان‌خواهی در جامعه ایران پس از چهار دهه همچنان عمیق و پویا باقی مانده است.

حجت‌الاسلام سرلک، عضو هیأت علمی و مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه هنر، در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاه انقلاب با اشاره به ابعاد شخصیتی و فکری شهید لاریجانی، از سماحت، شرح صدر و ژرف‌اندیشی او به عنوان ویژگی‌های برجسته این شخصیت یاد کرد. به گفته سرلک، شهید لاریجانی حتی در برابر انتقادهای تند نیز با آرامش، مهربانی و همدلی پاسخ می‌داد و این رفتار ریشه در تربیت قرآنی و نگاه عمیق فلسفی و عرفانی او داشت. وی تأکید کرد که اندیشه‌های این شهید بر پایه آیات قرآن شکل گرفته و همین امر موجب شده بود نگاه او لایه‌لایه، ژرف و الهام‌بخش باشد. سرلک همچنین شخصیت اخلاقی و علمی شهید لاریجانی را الگویی مؤثر برای نسل جوان دانست.

دکتر سیروس احمدی نوحدانی، دانشیار گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، با اشاره به تحولات فضای عمومی پس از فروکش‌کردن بحران‌های امنیتی، هشدار داد که برچسب‌زنی به نخبگان و تحلیلگران مستقل می‌تواند مانع شنیده شدن نقدهای کارشناسی و تضعیف‌کننده گفت‌وگوی علمی در جامعه باشد.

دکتر شجاع احمدوند رئیس دانشگاه علامه طباطبائی در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاه انقلاب بر اهمیت راهبردی خلیج فارس در معادلات جهانی تأکید کرد. به گفته احمدوند، عبور روزانه حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز نشان می‌دهد که امنیت این آبراهه برای اقتصاد جهانی حیاتی است. وی همچنین نقش دیپلماسی فرهنگی، تعاملات علمی و روابط مردم با مردم را از مهم‌ترین راهکارهای کاهش سوءبرداشت‌ها و تقویت امنیت پایدار در منطقه دانست و بر ضرورت همکاری کشورهای منطقه برای حفظ صلح و ثبات در خلیج فارس تأکید کرد.

بهزاد رشیدی، پژوهشگر فرهنگ و رسانه، در یادداشتی به نقش هنرمندان ایرانی در تقویت همبستگی اجتماعی، تولید روایت‌های فرهنگی و بازتاب پیام مقاومت در فضای رسانه‌ای پرداخت و تأکید کرد که آثار هنری و رسانه‌ای در بحران‌های اخیر، نقشی فراتر از ابزارهای سخت در شکل‌دهی افکار عمومی ایفا کرده‌اند. این پژوهشگر فرهنگ و رسانه معتقد است هنرمندان ایرانی در روزهای بحرانی، با تولید آثار موسیقایی، تصویری، ادبی و رسانه‌ای، سهم مهمی در ایجاد امید، همبستگی اجتماعی و انتقال روایت ایرانی به افکار عمومی داخلی و جهانی داشته‌اند.

دکتر سامان ستوده‌نیا، استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب درباره راهکارهای تحقق اقتصاد مقاومتی توضیح داد که مدیریت بحران اقتصادی نیازمند سیاست‌گذاری کلان در سطح ملی و مدیریت مصرف در سطح خانواده‌ها است. وی بر اولویت‌بندی هزینه‌ها، کاهش دورریز مواد غذایی، استفاده از تولیدات داخلی و تنوع‌بخشی به منابع غذایی تأکید کرد. به گفته او، تقویت کسب‌وکارهای کوچک، ایجاد تعاونی‌ها، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و تنوع در مسیرهای تجارت خارجی از مهم‌ترین راهکارهای افزایش تاب‌آوری اقتصادی در شرایط فشارهای خارجی محسوب می‌شود.

آیت‌الله دکتر احمد مبلغی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، در گفت‌وگویی با تأکید بر جایگاه مجلس خبرگان رهبری در قانون اساسی، نقش این نهاد را در تقویت انسجام ملی و ثبات سیاسی مهم ارزیابی کرد. به گفته او، اقتدار ملی تنها به قدرت نظامی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از سرمایه فرهنگی و تمدنی، انسجام اجتماعی، کارآمدی حکمرانی و حفظ هویت دینی و ملی را در بر می‌گیرد. وی همچنین با اشاره به تحولات نظام بین‌الملل، نقش‌آفرینی فعال کشورها در نظم در حال تغییر جهانی را نیازمند تولید گفتمان، توسعه علمی و تعامل هوشمندانه با ساختارهای منطقه‌ای و بین‌المللی دانست.

در تحلیل‌های ژئوپلیتیکی، موقعیت جغرافیایی و عمق راهبردی می‌توانند حتی در برابر برتری فناوری نظامی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند. ایران با اتکا به جایگاه ژئوپلیتیک خود در خلیج فارس و تنگه هرمز، قادر است معادلات امنیت انرژی و موازنه قدرت منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد. پیوند این ظرفیت با اراده سیاسی و بازدارندگی منطقه‌ای، چارچوبی برای فهم تحولات راهبردی فراهم می‌کند.

در نگاه توحیدی به حیات، رخدادهای دشوار صرفاً مجموعه‌ای از خسارت‌ها و رنج‌ها نیستند، بلکه می‌توانند زمینه‌ای برای بروز توان‌های پنهان جامعه باشند. تجربه‌های سخت گاه موجب تقویت همبستگی، خوداتکایی و تاب‌آوری جمعی می‌شوند و ظرفیت‌های انسانی و معنوی را آشکار می‌کنند؛ ظرفیتی که در سایه صبر، ایمان و آگاهی می‌تواند مسیر رشد فردی و اجتماعی را هموار سازد.

آندلس در تاریخ اسلام و اروپا نماد همزیستی ادیان، رشد علمی و تعامل فرهنگی به شمار می‌آید. فتح آن به دست مسلمانان زمینه‌ساز شکوفایی تمدنی بزرگی شد، اما اختلافات داخلی و فشارهای بیرونی به افول آن انجامید. همچنین تحولات سیاسی اسپانیا و تغییر رویکردهای اروپا، بر روابط این کشور با ایران و معادلات جهانی اثرگذار بوده است.

در برخی منازعات فکری و اجتماعی، واژه‌ها گاه فراتر از معنای رایج خود به کار گرفته می‌شوند و به ابزار تفسیرهای متفاوت از واقعیت بدل می‌گردند. در چنین فضایی، بررسی دوباره مفاهیمی مانند اقلیت، امتیاز و انگیزه‌های کنش اجتماعی می‌تواند به فهم عمیق‌تر از ریشه‌های باورها و نوع نگاه کنشگران به مسئولیت و ارزش‌ها کمک کند.

تنگه هرمز با موقعیت ژئوپولیتیکی منحصربه‌فرد خود، یکی از حساس‌ترین نقاط جهان برای تراز امنیت، انرژی و تجارت بین‌المللی است. مدیریت پایدار آن مستلزم ترکیب معماری چندلایه‌ای حقوقی، عملیاتی و اقتصادی است. توازن قدرت و بازدارندگی هوشمند، همراه با مشارکت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، می‌تواند ضمن حفظ منافع ملی ایران، به امنیت و ثبات جهانی کمک کند.

گذشته زمانی معنا می‌یابد که در افق آینده نگریسته شود. گاهی یک نگاه عمیق می‌تواند پیش از وقوع حوادث، مسیر تحولات را نشان دهد؛ زیرا تحلیل درست، ترکیبی از تجربه، شناخت واقعیت‌ها و باور به اصول ثابت است. جامعه‌ای که از ظرفیت‌های خود آگاه باشد و به توان درونی اعتماد کند، توان بیشتری برای مدیریت بحران‌ها خواهد داشت. فهم روندها و تکیه بر عقلانیت می‌تواند آینده‌ای روشن‌تر بسازد.

در منازعات معاصر، مرز میان جنگ و صلح اغلب در وضعیتی معلق تعریف می‌شود؛ وضعیتی که نه به پایان تنش می‌انجامد و نه به ثبات پایدار. در چنین فضایی، آتش‌بس می‌تواند هم فرصتی برای بازآرایی قدرت باشد و هم مقدمه‌ای برای فرسایش تدریجی. آنچه مسیر آینده را تعیین می‌کند، نحوه مدیریت موازنه، ادراک بازیگران از تهدید و توان ترکیب ابزارهای نظامی و دیپلماتیک است.

سیاست خارجی فقط محصول فشارهای بیرونی یا تصمیم‌های مقطعی نیست؛ اغلب در لایه‌های عمیق‌تری از ذهنیت و روایت‌های مسلط شکل می‌گیرد. وقتی امنیت صرفاً در قالب تقابل تعریف شود، حتی هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی نیز به‌سختی مسیر سیاست را تغییر می‌دهند. اما اگر توسعه و رفاه به محور تعریف امنیت تبدیل شوند، افق‌های تازه‌ای برای تعامل و مدیریت رقابت پدید می‌آید. تحول واقعی زمانی رخ می‌دهد که نقشه ذهنی سیاست‌گذاران تغییر کند.