در قسمت دوم این یادداشت، حمیدرضا فرهمند، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی، بر ضرورت توجه به تنوع مخاطبان در گفت‌وگو و مواجهه با موضوع حجاب تأکید می‌کند. به باور نویسنده، نمی‌توان برای همه گروه‌های اجتماعی از یک گفتار و شیوه واحد استفاده کرد و هر گروه، متناسب با نگرش و مبانی فکری خود، نیازمند رویکرد و استدلال متناسب است. نویسنده مخاطبان موضوع حجاب را در چند گروه اصلی دسته‌بندی می‌کند؛ از معتقدان به اسلام و پیروان ادیان ابراهیمی تا طرفداران رویکردهای سکولار و فرهنگ غربی، افراد فاقد وابستگی مذهبی مشخص و گروه‌هایی که اساساً با حجاب مخالفت دارند. در ادامه، نوجوانان نیز به‌عنوان گروهی مهم و دارای اقتضائات خاص مورد توجه قرار می‌گیرند. فرهمند معتقد است، با وجود تفاوت دیدگاه‌ها، میان برخی از این گروه‌ها می‌توان سطح مشترکی از مفاهیم و استدلال‌های مبنایی ایجاد کرد و سپس متناسب با ظرفیت هر گروه، گفت‌وگو را به سطوح تخصصی‌تر رساند. از نگاه نویسنده، اگر چنین رویکردی در گفت‌وگو درباره حجاب شکل بگیرد، این موضوع می‌تواند به جای تبدیل شدن به عاملی برای اختلاف و تفرقه فرهنگی و اجتماعی، به عاملی برای تقویت همگرایی و وحدت ملی تبدیل شود.

حمیدرضا فرهمند، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی، در یادداشتی با موضوع «حجاب» به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و قانونی این مسئله پرداخته و بر ضرورت بازخوانی واقع‌بینانه آن تأکید کرده است. او شکل‌گیری اختلافات و گسست‌های اجتماعی پیرامون حجاب را متأثر از مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی، اقتصادی و عملکردی دانسته و گفت‌وگو و تعامل میان صاحبان اندیشه و جامعه را ضروری می‌داند.

آیت‌الله احمدعلی یوسفی گیلانی، استاد تمام اقتصاد و مدیر مرکز راهبردی اقتصاد مقاومتی حوزه‌های علمیه، در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب، سیاست گران‌سازی بنزین را انحرافی اقتصادی و نوعی دزدی مدرن از جیب محرومان خواند. وی با تاکید بر اینکه مهار تورم بدون تثبیت پول ملی ناممکن است، اعلام کرد با شکستن چرخه وادادگی ارزی، انحصارات و خلق پول مخرب، مهار اوضاع نابسامان اقتصادی کشور بر پایه فقه اقتصادی در کمتر از شش ماه امکان‌پذیر است.

توسعه پایدار در گرو برقراری تعادل میان مدیریت فوریت‌های کوتاه‌مدت و سیاست‌گذاری‌های راهبردی بلندمدت است. هنگامی که ساختار حکمرانی در چرخه مداوم فشارهای تحریمی و منطقه‌ای گرفتار می‌شود، «منطق بقا» به‌تدریج جایگزین «منطق قدرت» و آینده‌نگری می‌گردد. این نوشتار با کالبدشکافی رانت بحران، کوتاه‌شدن افق سیاست‌گذاری و تبدیل وضعیت استثنایی به قاعده دائمی در اقتصاد سیاسی ایران، به تبیین چگونگی قربانی‌شدن ظرفیت‌های توسعه ملی در پای ضرورت‌های مقطعی می‌پردازد.

دکتر تیمور محمدی، استاد اقتصاد و رئیس پژوهشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب، ریشه‌های زیان‌دهی بنگاه‌های دولتی را واکاوی کرد. او با تفکیک زیان‌های توجیه‌پذیرِ رفاهی از ناکارآمدی مدیریتی، نقش انحصار طبیعی، بودجه نرم، مداخلات سیاسی و خصوصی‌سازیِ بدون رقابت‌سازی را توضیح داد. محمدی بر ضرورت کوتاه‌شدن زنجیره مالکیت و تنظیم‌گریِ مؤثر برای اصلاح این بنگاه‌ها تأکید کرد و از پیامدهای مالی و سیاسی نیز سخن گفت.

علیرضا تقوی‌نیا، دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، در تحلیلی درباره جایگاه راهبردی فجیره در تنش‌های ایران و امارات، توضیح داد که قرار گرفتن این بندر در ساحل دریای عمان و بیرون از تنگه هرمز، آن را به مسیر مهمی برای صادرات نفت و ارتباطات تبدیل کرده است. وی افزود، افزایش اهمیت فجیره هم‌زمان با تشدید حملات و اختلال‌های اخیر، آسیب‌پذیری فزاینده زیرساخت‌های حیاتی امارات را نیز آشکارتر کرده است.

در حالی که تقویم رسمی ایران ۱۷ مرداد را به یاد ایثار شهید محمود صارمی، روزِ روایتگری نام‌گذاری کرده است، اما در میدان‌های نبرد امروز، خبرنگار دیگر تنها پوشش‌دهنده اخبار نیست؛ او در خط مقدم “جنگ شناختی” ایستاده است. از غزه تا مرزهای ایران، جایی که دشمن با هدف قرار دادن دوربین‌ها و قلم‌ها، تلاش می‌کند انحصار روایت را به دست بگیرد، خبرنگار به عنوان تنها وکیل مدافع “واقعیت” در برابر “ساختگی‌ها”، به سخت‌ترین میدان نبرد تبدیل شده است.

پروفسور سیدحسن امین، حقوقدان و استاد بازنشسته دانشگاه کالدونین گلاسگو، در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاه انقلاب، با بررسی جایگاه حقوقی تنگه هرمز و نقش تاریخی ایران در امنیت منطقه، تأکید کرد: مدیریت مشترک این آبراه بدون لحاظ حاکمیت کشورهای ساحلی، غیرقابل‌قبول است. وی با نقد سازوکارهای حقوق بین‌الملل، آن را غالباً ابزاری در دست قدرت‌های بزرگ دانست و دفاع مشروع، قدرت بازدارندگی و ضمانت اجرا را لازمه صیانت از حقوق ملی ایران عنوان کرد.

فاطمه عباس‌آباد، فعال رسانه‌ای و خبرنگار حوزه دانشگاه، در یادداشتی تحلیلی به بررسی ظرفیت‌های تمدنی اربعین حسینی در اندیشه رهبر شهید انقلاب پرداخت. وی با تأکید بر اینکه اربعین فراتر از یک مناسبت مذهبی، مظهر «اقتدار نرم» شیعیان و میدان تمرین تحقق «امت واحد اسلامی» است، تصریح کرد که این پدیده فراملی با به چالش کشیدن هژمونی فرهنگی غرب و استراتژی تفرقه، بسترساز بیداری جهانی و آماده‌سازی توده‌ها برای عصر ظهور است.

دکتر ایوب زارع خفری، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار «دانشگاه انقلاب» با تأکید بر جهانی بودن سیره پیامبر اسلام (ص) به عنوان نسخه نجات‌بخش چالش‌های بشریت، تصریح کرد که بازخوانی این سیره در آثار نخبگان غربی نظیر کارل ارنست و مارتین لینگز، گواهی بر ابعاد فرادینی الگوی نبوی است. وی دانشگاه را کانون اصلی مهندسی تمدن نوین اسلامی و پیوند اصول اخلاقی و معنوی سیره با مدل حکمرانی و رهبری دانست.

واحد عبدالهیان، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی، با انتقاد از رویکرد تیم رسانه‌ای دولت، بر لزوم پرهیز از “مقدس‌انگاری” تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی تاکید کرد. وی ضمن هشدار نسبت به دوقطبی‌سازی جامعه، متهم کردن نهادهای داخلی به کارشکنی را خطایی راهبردی دانست و تصریح کرد که استقلال کشور و اتحاد ملی، ناموس واقعی ملت هستند، نه توافقی که طرف مقابل پیشاپیش با بدعهدی آن را به بن‌بست کشانده است.

دکتر فائزه امیری، پژوهشگر و استاد دانشگاه، در نشست تخصصی «توسعه فردی؛ شتاب ذهن، حافظه قرآنی و تجلی نور نبوی» در دانشگاه تربیت مدرس، ضمن تبیین ریشه‌های دینی مفاهیم رشد فردی، تأکید کرد که خودشناسی و تعالی درونی، راهبرد اصلی مقابله با جنگ روانی دشمن و ناامیدی در قشر دانشجو است. وی بر لزوم عبور از نگاه سطحی و اتخاذ رویکرد عملیاتی و مستمر در مسیر شکوفایی وجودی تأکید ورزید.

غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در گفت‌وگو با رسانه «دانشگاه انقلاب» با تبیین الگوی مدیریتی رهبر شهید، مهم‌ترین مأموریت دانشگاه‌های کشور را در عصر حاضر «تربیت نخبگانِ حکیم» دانست. وی با تأکید بر لزوم پیوندِ «دانش پیشرفته» با «تعقل راهبردی»، تصریح کرد که موفقیت‌های امروز ایران در عرصه‌های فناوری و حفظ استقلال ملی، نه تنها حاصلِ علم، بلکه نتیجه‌یِ مدیریتِ حکیمانه بر پایه «عزت، حکمت و مصلحت» است.

دکتر معصومه نصیری، پژوهشگر رسانه، آیین تشییع رهبر شهید انقلاب را عرصه‌ی «جنگ روایت‌ها» خواند. وی تأکید کرد رسانه‌های بین‌المللی به جای مناقشه بر سر اصلِ رویداد، بر سر «تفسیر» و «چارچوب‌بندی» آن نبرد می‌کنند. نصیری ضمن واکاوی سه الگوی رفتاری رسانه‌های جهانی شامل مشروعیت‌زدایی، ابهام‌آفرینی در جانشینی و تفکیک میان حضور اجتماعی و سیاسی، خواستار ارتقای سواد رسانه‌ای راهبردی برای خنثی‌سازی عملیات روانی دشمن شد.

دکتر محمد لسانی، مشاور رسانه و طراح کارزارهای ارتباطی، در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب، پوشش رسانه‌های بین‌المللی از آیین وداع با رهبر شهید انقلاب را مصداق «جنگ روایت‌ها» دانست و تأکید کرد رسانه‌های خارجی با قیاس، تحریف و معناسازی سیاسی، در پی جهت‌دهی به افکار عمومی بودند. او راه عبور از این وضعیت را «کارگردانی واقعیت»، تقویت کنش‌گرایی رسانه‌ای، عبور از تله اعداد و طراحی پیش‌دستانه روایت در آیین‌های ملی و مذهبی عنوان کرد.

واحد عبدالهیان، عضو هیات علمی جهاددانشگاهی، در یادداشتی با نقد گفتمان «سلاحت را زمین بگذار» می‌نویسد این رویکرد، با تکیه بر چهره‌های سیاسی، اجتماعی و هنری و با ظاهری معیشت‌محور، افکار عمومی را از همراهی با جبهه حق منصرف می‌کند. به باور او، حفظ صلح، استقلال و معیشت مردم بدون اقتدار و بهره‌مندی از مولفه‌های قدرت، از جمله سلاح مناسب، ممکن نیست و می‌تواند به سلطه‌پذیری بینجامد.

دکتر حمیدرضا فرهمند، عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی، در یادداشتی با عنوان «خونخواهی و انتقام مشروع» با مرور پیام‌ها و مواضع رهبر معظم انقلاب، ضرورت پیگیری حقوقی و قضایی خونخواهی شهدای جنگ‌های اخیر را تبیین کرده و تأکید دارد این مطالبه باید در چارچوب قانون، شرع و رأی محاکم صالح، با هدف احقاق حقوق ملت ایران و جلوگیری از تکرار جنایات دنبال شود به صورت مستمر و جدی از سوی نهادهای مسئول.

دکتر ابراهیم شیرعلی‌نیا، استاد دانشگاه و پژوهشگر رسانه، در گفتگو با خبرنگار «دانشگاه انقلاب» با نقد رویکردهای «معنابخشِ» رایج در تولیدات رسانه‌ای، بر ضرورت گذار از بازنماییِ تهاجمی به «بازنماییِ اکتشافی» تأکید کرد. وی با بیان اینکه دوربین رسانه نباید به مثابه یک «معدن» برای استخراجِ انرژی و سرمایه دیده شود، تصریح کرد که برای ثبتِ عظمتِ رخدادهای اجتماعی و آیینی، رسانه‌ها باید از بندِ کلیشه‌های فرمول‌بندی‌شده رها شده و با کنار گذاشتن «اراده قدرت»، در مقام ناظری منتظر، به دنبال «انکشاف» حقیقت باشند.

دکتر سعید طاووسی‌مسرور، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی، در گفت‌وگو با خبرنگار دانشگاه انقلاب، آیین تشییع را پدیده‌ای ریشه‌دار در سنت دینی و حافظه تاریخی شیعه توصیف کرد و با مرور سیر تاریخی تشییع پیامبر(ص)، ائمه اطهار(ع)، علما و چهره‌های سیاسی ـ مذهبی معاصر، نشان داد که این آیین همواره بازتابی از مناسبات دینی، اجتماعی و سیاسی هر دوره بوده است. او تأکید کرد که تشییع در تاریخ شیعه، افزون بر کارکرد عبادی، به عرصه‌ای برای هویت‌سازی اجتماعی، بازنمایی مظلومیت، اعلام وفاداری جمعی و روایت‌پردازی سیاسی تبدیل شده است.

دشمن با جنگ روانی و اخبار جعلی، در پی ایجاد شکاف میان مردم و نظام است. حقیقت اما اقتدار مطلق ایران در تنگه هرمز و شکست مذاکرات تحمیلی است. سپاه پاسداران با پاسخ‌های نظامی، حاکمیت خود را تثبیت کرده و ترامپ در راهبردش ناکام مانده است. ایران با هوشمندی، این «فرصت تنفسی» را صرف تقویت اقتصاد و توان بازدارندگی خود کرده است.

دکتر داوود نعمتی‌انارکی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه صداوسیما، در گفت‌وگویی تحلیلی با خبرنگار «دانشگاه انقلاب»، فرآیند «معنابخشی رسانه‌ای» به رویدادهای مذهبی و ملی را واکاوی کرد. وی با بررسی بازنمایی سوگ در قاب تلویزیون، ضمن تبیین استراتژی «سوگ مقتدر»، تأکید کرد که رسانه در مواجهه با فقدان رهبران، باید سوگ را از یک رخداد بیولوژیک صرف، به یک فرآیند اجتماعی و تمدنی برای حفظ همبستگی ملی تبدیل کند.

حامد علی‌اکبرزاده در یادداشتی تحلیلی، رهبر فقید انقلاب را «معلم توحید اجتماعی» و معمار هویت نوین ایرانی-اسلامی توصیف کرد. وی با تبیین جایگاه ایشان در تلفیق فقاهت، سیاست و معنویت، بر نقش کلیدی وی در پیشبرد نهضت علمی، اولویت‌بخشی به فرهنگ و سیاست‌ورزی عبادی تأکید ورزید و شهادت ایشان را نقطه عطفی برای ابدی‌سازی گفتمان انقلاب اسلامی و تداوم راه ایشان توسط ملت دانست.

دکتر محمودیان در این گفت‌وگو با نگاهی ارتباطی، اجتماعی و قدسی، مراسم تشییع رهبر شهید را نقطه تلاقی «امر سیاسی» و «امر قدسی» توصیف کرد. او این رویداد را نشانه‌ای از «بعثت اجتماعی»، ظهور «عقل سرخ» و بازتعریف نسبت جامعه با رهبری و نظام دینی دانست. به گفته وی، این حماسه مردمی نباید صرفاً در سطح احساسات و آیین‌های خیابانی باقی بماند، بلکه باید به تقویت بازدارندگی، انسجام اجتماعی و بازتولید قدرت سیاسی منجر شود. محمودیان همچنین تأکید کرد که تشییع رهبر شهید نه پایان یک دوره، بلکه آغاز دوباره‌ای برای تداوم مسیر رهبری در متن جامعه است.

در این گفت‌وگو، دکتر فتوتیان جامعه ایران را در مرحله‌ای حساس از «گذار تمدنی» توصیف کرد که در تقابل با الگوهای مدرن و سکولارِ غربی قرار دارد. او با نقد مدل‌های کلاسیک توسعه، انقلاب اسلامی را بازگشتی به «عهد قدسی» انسان با هستی دانست که برخلاف جریان غالب مدرنیته حرکت می‌کند. این استاد دانشگاه، وضعیت کنونی ایران را «معماگونه» و ناشی از کشمکش دائمی میان «نظم در حال ظهور اسلامی» و «نظم مدرن آمریکایی» خواند. وی در نهایت با هشدار نسبت به ابزارهای کنترل آشوب (مانند جریان‌های افراطی و ناسیونالیستی)، بر ضرورت درک عمیق از پویایی‌های نظم اجتماعی برای عبور از بحران‌های گذار تأکید ورزید.

دکتر توحید شیرعلی‌پور، استاد دانشگاه تربیت مدرس، با تأکید بر اینکه نظام جمهوری اسلامی ایران برخلاف خواست دشمنان، بر پایه‌های مستحکم قانونی و ساختارهای مردم‌محور استوار است، تصریح کرد: وظیفه امروز نخبگان و اساتید دانشگاه، نه انفعال که حفظ انسجام ملی و تبدیل «کارآفرینی» به سد بازدارندگی در برابر توطئه‌های دشمن است؛ چراکه پیشرفت علمی و خودکفایی در شرایط کنونی، مؤثرترین پاتک به جنگ روانی و تصویرسازی‌های منفی معاندان علیه ایران است.

در آستانه برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی، دانشگاهیان کشور خود را برای حضوری گسترده در این رویداد ملی آماده می‌کنند؛ حضوری که فراتر از یک آیین سوگواری تلقی می‌شود و از منظر تحلیلگران، می‌تواند به‌عنوان کنشی راهبردی در مدیریت روایت‌ها، تقویت انسجام اجتماعی و تداوم مسیر علمی و ارزشی انقلاب اسلامی نقش‌آفرینی کند.

دکتر سیدجواد حسینی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه امام صادق(ع)، در گفت‌وگو با «دانشگاه انقلاب» مهم‌ترین میراث سیاسی دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای را «تثبیت نهادی» و «گذار از شخص‌محوری به ساختارمحوری» دانست. وی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی با تکیه بر ظرفیت‌های فقهیِ ناظر به «دولتِ حقوقی»، موفق شده است هویت خود را از وابستگی به افراد مستقل سازد، این استحکام ساختاری را ضامن بقای نظام در بحران‌های گذار و فقدان چهره‌های شاخص ارزیابی کرد.

ایران در بهار ۱۴۰۵ پس از پشت‌سر گذاشتنِ جنگی صدروزه و امضای تفاهم‌نامه با آمریکا، وارد مرحله‌ای نوین شده است. بهزاد رشیدی، کارشناس رسانه، با تأکید بر ضرورت گذار از «راهبرد بقا» به «راهبرد پیشرفت»، بازسازی سرمایه‌های اجتماعی، اصلاحات ساختاری و سرمایه‌گذاری ویژه بر فناوری و دانش‌بنیان را اولویت‌های حیاتی کشور در دوران پس از جنگ می‌داند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین هادی قبادی، مدرس پیشکسوت دانشگاه، در گفت‌وگویی با «دانشگاه انقلاب» با تأکید بر نقش راهبردی دانشگاه‌ها در شرایط جنگی و پساجنگ، کاربردی‌سازی علوم و تقویت جهاد تبیین را از مهم‌ترین وظایف جامعه دانشگاهی دانست. وی همچنین اقتصاد مقاومتی را «پاشنه آشیل عبور از شرایط بحرانی» عنوان کرد و خواستار نهضتی فراگیر برای تبیین اندیشه‌های رهبری شد.

حمیدرضا فرهمند، عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی، در تحلیلی درباره توافق آتش‌بس میان ایران، آمریکا و اسرائیل تأکید کرد مهم‌ترین مسئله، ضمانت اجرای تعهدات طرف مقابل است. او با اشاره به تجربه‌های گذشته و ساختار نظام بین‌الملل، پایبندی آمریکا و اسرائیل به توافق را محل تردید دانست و راهبرد «یگانگی جبهه دشمن» را عامل مهمی در بازدارندگی و تضمین اجرای تعهدات عنوان کرد.