دکتر داوود نعمتی‌انارکی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه صداوسیما، در گفت‌وگویی تحلیلی با خبرنگار «دانشگاه انقلاب»، فرآیند «معنابخشی رسانه‌ای» به رویدادهای مذهبی و ملی را واکاوی کرد. وی با بررسی بازنمایی سوگ در قاب تلویزیون، ضمن تبیین استراتژی «سوگ مقتدر»، تأکید کرد که رسانه در مواجهه با فقدان رهبران، باید سوگ را از یک رخداد بیولوژیک صرف، به یک فرآیند اجتماعی و تمدنی برای حفظ همبستگی ملی تبدیل کند.

حامد علی‌اکبرزاده در یادداشتی تحلیلی، رهبر فقید انقلاب را «معلم توحید اجتماعی» و معمار هویت نوین ایرانی-اسلامی توصیف کرد. وی با تبیین جایگاه ایشان در تلفیق فقاهت، سیاست و معنویت، بر نقش کلیدی وی در پیشبرد نهضت علمی، اولویت‌بخشی به فرهنگ و سیاست‌ورزی عبادی تأکید ورزید و شهادت ایشان را نقطه عطفی برای ابدی‌سازی گفتمان انقلاب اسلامی و تداوم راه ایشان توسط ملت دانست.

دکتر محمودیان در این گفت‌وگو با نگاهی ارتباطی، اجتماعی و قدسی، مراسم تشییع رهبر شهید را نقطه تلاقی «امر سیاسی» و «امر قدسی» توصیف کرد. او این رویداد را نشانه‌ای از «بعثت اجتماعی»، ظهور «عقل سرخ» و بازتعریف نسبت جامعه با رهبری و نظام دینی دانست. به گفته وی، این حماسه مردمی نباید صرفاً در سطح احساسات و آیین‌های خیابانی باقی بماند، بلکه باید به تقویت بازدارندگی، انسجام اجتماعی و بازتولید قدرت سیاسی منجر شود. محمودیان همچنین تأکید کرد که تشییع رهبر شهید نه پایان یک دوره، بلکه آغاز دوباره‌ای برای تداوم مسیر رهبری در متن جامعه است.

در این گفت‌وگو، دکتر فتوتیان جامعه ایران را در مرحله‌ای حساس از «گذار تمدنی» توصیف کرد که در تقابل با الگوهای مدرن و سکولارِ غربی قرار دارد. او با نقد مدل‌های کلاسیک توسعه، انقلاب اسلامی را بازگشتی به «عهد قدسی» انسان با هستی دانست که برخلاف جریان غالب مدرنیته حرکت می‌کند. این استاد دانشگاه، وضعیت کنونی ایران را «معماگونه» و ناشی از کشمکش دائمی میان «نظم در حال ظهور اسلامی» و «نظم مدرن آمریکایی» خواند. وی در نهایت با هشدار نسبت به ابزارهای کنترل آشوب (مانند جریان‌های افراطی و ناسیونالیستی)، بر ضرورت درک عمیق از پویایی‌های نظم اجتماعی برای عبور از بحران‌های گذار تأکید ورزید.

دکتر توحید شیرعلی‌پور، استاد دانشگاه تربیت مدرس، با تأکید بر اینکه نظام جمهوری اسلامی ایران برخلاف خواست دشمنان، بر پایه‌های مستحکم قانونی و ساختارهای مردم‌محور استوار است، تصریح کرد: وظیفه امروز نخبگان و اساتید دانشگاه، نه انفعال که حفظ انسجام ملی و تبدیل «کارآفرینی» به سد بازدارندگی در برابر توطئه‌های دشمن است؛ چراکه پیشرفت علمی و خودکفایی در شرایط کنونی، مؤثرترین پاتک به جنگ روانی و تصویرسازی‌های منفی معاندان علیه ایران است.

در آستانه برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی، دانشگاهیان کشور خود را برای حضوری گسترده در این رویداد ملی آماده می‌کنند؛ حضوری که فراتر از یک آیین سوگواری تلقی می‌شود و از منظر تحلیلگران، می‌تواند به‌عنوان کنشی راهبردی در مدیریت روایت‌ها، تقویت انسجام اجتماعی و تداوم مسیر علمی و ارزشی انقلاب اسلامی نقش‌آفرینی کند.

دکتر سیدجواد حسینی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه امام صادق(ع)، در گفت‌وگو با «دانشگاه انقلاب» مهم‌ترین میراث سیاسی دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای را «تثبیت نهادی» و «گذار از شخص‌محوری به ساختارمحوری» دانست. وی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی با تکیه بر ظرفیت‌های فقهیِ ناظر به «دولتِ حقوقی»، موفق شده است هویت خود را از وابستگی به افراد مستقل سازد، این استحکام ساختاری را ضامن بقای نظام در بحران‌های گذار و فقدان چهره‌های شاخص ارزیابی کرد.

ایران در بهار ۱۴۰۵ پس از پشت‌سر گذاشتنِ جنگی صدروزه و امضای تفاهم‌نامه با آمریکا، وارد مرحله‌ای نوین شده است. بهزاد رشیدی، کارشناس رسانه، با تأکید بر ضرورت گذار از «راهبرد بقا» به «راهبرد پیشرفت»، بازسازی سرمایه‌های اجتماعی، اصلاحات ساختاری و سرمایه‌گذاری ویژه بر فناوری و دانش‌بنیان را اولویت‌های حیاتی کشور در دوران پس از جنگ می‌داند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین هادی قبادی، مدرس پیشکسوت دانشگاه، در گفت‌وگویی با «دانشگاه انقلاب» با تأکید بر نقش راهبردی دانشگاه‌ها در شرایط جنگی و پساجنگ، کاربردی‌سازی علوم و تقویت جهاد تبیین را از مهم‌ترین وظایف جامعه دانشگاهی دانست. وی همچنین اقتصاد مقاومتی را «پاشنه آشیل عبور از شرایط بحرانی» عنوان کرد و خواستار نهضتی فراگیر برای تبیین اندیشه‌های رهبری شد.

حمیدرضا فرهمند، عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی، در تحلیلی درباره توافق آتش‌بس میان ایران، آمریکا و اسرائیل تأکید کرد مهم‌ترین مسئله، ضمانت اجرای تعهدات طرف مقابل است. او با اشاره به تجربه‌های گذشته و ساختار نظام بین‌الملل، پایبندی آمریکا و اسرائیل به توافق را محل تردید دانست و راهبرد «یگانگی جبهه دشمن» را عامل مهمی در بازدارندگی و تضمین اجرای تعهدات عنوان کرد.

در این ایّام که بعثت خداخواهِ مردم، تعهد اصیل ملی و اسلامی را در صحنه‌های باشکوه حماسه و رشادت و شهامت رقم زده و می‌زند و بارقه‌هایی بزرگ از تحول‌آفرینی در حیات اجتماعی و حرکت عمومی کشور را در برابر دشمنان خارجی و داخلی به ظهور می‌رساند، خودآگاهی و آگاهی عمومی برای افزایش تاب‌آوری و همگرائی ملی در برابر هجوم تبلیغی، روانی و شناختی دشمن و چگونگی بازکردن ریشه‌ای گره‌ها و حل مشکلات کشور و صیانت از شعارهای انقلاب: «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» و «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، مسئولیتی سترگ و همگانی است.

مفهوم «جاهلیت مدرن» که در بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی مورد تأکید قرار گرفت، نه یک تعبیر صرفاً تاریخی، بلکه هشداری استراتژیک درباره یکی از پیچیده‌ترین ابعاد «جنگ شناختی» در دنیای معاصر است. این پدیده که در تقابل ماهوی با «دانش ایرانی» و تمدن نوین اسلامی قرار دارد، چالشی ساختاری است که نیازمند واکاوی دقیق و برخورد هوشمندانه است.

علیرضا تقوی‌نیا در تحلیلی با اشاره به سخنان سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، توافق موقت احتمالی با آمریکا را راهکاری تاکتیکی برای کاهش فشار اقتصادی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و حفظ خطوط قرمز ایران توصیف می‌کند. این یادداشت بر اهمیت تنگه هرمز، دریافت ۱۲ میلیارد دلار، بی‌اعتمادی به آمریکا و ضرورت تقویت تاب‌آوری اقتصادی کشور تأکید دارد.

در نخستین سالگرد شهادت سرلشکر شهید حسین سلامی، این یادداشت با مروری بر زندگی، تحصیلات، سوابق اجرایی و ویژگی‌های شخصیتی او، از شهید سلامی به عنوان فرماندهی یاد می‌کند که دانش، ایمان، جهاد، مدیریت و معنویت را در هم آمیخت. در این متن، علاوه بر اشاره به نقش علمی و راهبردی او، پیوند میان تحصیلات مهندسی، نگاه استراتژیک، حفظ قرآن کریم و فرماندهی او نیز مورد توجه قرار گرفته است.

دکتر حجت میرزایی در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب، اقتصاد ایران را گرفتار پیوستاری ۱۵ساله از تحریم، نااطمینانی، جنگ و فرسایش نهادی دانست. او هشدار داد فقر، بیکاری، کاهش صادرات نفت، اختلال زنجیره تأمین و افت سرمایه‌گذاری، اقتصاد را به مرحله‌ای بحرانی رسانده و سیاست‌گذار باید هزینه تصمیم‌ها را شفاف اعلام کند.

دکتر مهدی حدادی، دانشیار گروه حقوق بین‌الملل دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با «دانشگاه انقلاب» با تشریح ابعاد مسئولیت بین‌المللی دولت‌های متجاوز و حامیان آن‌ها تأکید کرد که کشورهای فراهم‌کننده پایگاه، سرزمین یا پشتیبانی لجستیکی برای تجاوز، خود نیز در زمره دولت‌های مسئول قرار می‌گیرند و امکان مطالبه غرامت، طرح دعوا و پیگیری حقوقی آن‌ها بر اساس اسناد و قواعد بین‌المللی وجود دارد.

دکتر سعید طاووسی مسرور، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، با بررسی تحول فهم غدیر در دوره آل‌بویه تأکید کرد که عید غدیر و مناسک مرتبط با آن، پیش از آل‌بویه نیز در روایات و سنت شیعی وجود داشته است. به گفته وی، آل‌بویه بیش از آنکه پدیدآورنده این جریان باشد، بر بستری پیشینی سوار شد و از آن برای تقویت هویت شیعی، تولید ادبیات دینی و برجسته‌سازی مناسک بهره گرفت.

یادداشت علیرضا تقوی‌نیا با بازخوانی روابط ایران و کویت در دوران دفاع مقدس، بر نقش کویت در حمایت مالی، لجستیکی و عملیاتی از رژیم بعث عراق تأکید می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این کشور، از تأمین هزینه‌های جنگ تا باز گذاشتن آسمان خود برای حملات عراق علیه ایران، در خصومت با ایران نقش‌آفرین بود. این یادداشت همچنین تغییر موازنه قدرت، خودکفایی دفاعی ایران و آسیب‌پذیری امنیتی کشورهای متکی به بیگانگان را برجسته می‌سازد.

این روایت پژوهشی، سیر تحول یک واقعه تاریخی را از سطح انتساب‌های خاندانی به مرتبه‌ای هویت‌ساز در سنت فکری و سیاسی یک مذهب دنبال می‌کند. در این روند، پیوند میان روایت، مناسک، مرجعیت علمی و قدرت سیاسی، به تدریج معنای تازه‌ای می‌سازد و یک مفهوم تاریخی را به مؤلفه‌ای اثرگذار در شکل‌گیری حافظه و هویت جمعی بدل می‌کند.

تحلیل ارائه‌شده، ریشه رکود و تورم مزمن را در برهم‌کنش محدودیت‌های بیرونی و ضعف‌های تصمیم‌گیری داخلی جست‌وجو می‌کند. در این چارچوب، کاهش سرمایه‌گذاری، مهاجرت نیروی انسانی متخصص، بی‌ثباتی سیاستی و کم‌توجهی به اولویت اقتصاد، از مهم‌ترین عوامل تضعیف رشد معرفی می‌شوند. راه برون‌رفت نیز در ثبات‌بخشی، تصمیم‌گیری علمی و فراهم‌سازی بسترهای تولید و سرمایه‌گذاری دیده می‌شود.

این گفت‌وگو با نگاهی جامعه‌شناختی، انتخاب یک رئیس‌جمهور را بازتابی از خواست‌ها، اولویت‌ها و الگوهای ذهنی جامعه رأی‌دهنده می‌داند. در این روایت، رفاه‌طلبی، منفعت‌گرایی و بی‌اعتنایی به ملاحظات اخلاقی و انسانی، از مؤلفه‌های مهمی معرفی می‌شوند که می‌توانند در شکل‌گیری انتخاب‌های سیاسی و صورت‌بندی قدرت در یک جامعه نقش تعیین‌کننده داشته باشند.

خانه فقط محل سکونت نیست، بلکه افقی از هویت، زبان، حافظه و احساس تعلق است که انسان در آن شکل می‌گیرد. نسبت با سرزمین، حتی در دل رنج و نقد، گسسته نمی‌شود و در لحظه‌های خطر، معنای عمیق‌تری می‌یابد. وفاداری اصیل به خانه، در مسئولیت‌پذیری، حفظ کرامت جمعی و ایستادگی برای تداوم آینده آشکار می‌شود.

محمدحسن غفوریان با تبیین افول تمدن غرب، الگوی «مواسات» را جایگزینی تمدنی برای مشارکت‌های اجتماعی مدرن معرفی می‌کند. این مفهوم که ریشه در زیست مؤمنانه ایرانیان دارد، فراتر از یک توصیه اخلاقی، ابزاری راهبردی برای پیوند میان «انسان، جهان و آسمان» در تمدن نوین اسلامی است. نویسنده با استناد به پیام سال ۱۴۰۵ رهبری، استمرار مواسات را مرز میان جبهه حق و باطل و پیش‌زمینه نزول امدادهای الهی در عرصه‌های علمی و نظامی می‌داند.

دکتر کیومرث یزدان‌پناه جنگ اخیر را نه یک درگیری نظامی ساده، بلکه سرآغاز «دوره تصمیم» (۲۰۲۶-۲۰۳۰) و رستاخیزی ژئوپلیتیکی می‌داند. او معتقد است این تحول ساختار قدرت جهانی را بازآرایی کرده و ایران را در کانون تنش‌ها قرار می‌دهد. با وجود ریسک فروپاشی، ایران از تنگه هرمز به‌عنوان اهرم بقا بهره می‌گیرد. یزدان‌پناه هشدار می‌دهد که پیامدهای واقعی جنگ فراتر از میدان نبرد، در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و بازآرایی توازن‌های منطقه‌ای در بلندمدت نمود پیدا خواهد کرد.

دکتر ستوده‌نیا با بیان اینکه دفاع مقدس فراتر از تحلیل‌های سیاسی، آثار شگرفی در فرهنگ و اجتماع داشته است، ظهور ژانرهای نوین هنری و الگوسازی از قهرمانان گمنام را از دستاوردهای این دوران دانست. وی همچنین با تأکید بر نقش دانشگاهیان در دوران پساجنگ، ایفای نقش مرجعیت علمی، تولید دانش از تجربیات جنگ، تقویت سرمایه اجتماعی و روایت‌گری صحیح و بدون تحریفِ وقایع را از وظایف اصلی نخبگان دانشگاهی برای بازسازی کشور برشمرد.

دکتر احمدی نوحدانی در این تحلیل، با اشاره به تناقض رفتاری تصمیم‌گیرندگان که خود از مواهب اینترنت جهانی بهره‌مندند اما عموم شهروندان را محدود کرده‌اند، این رویه را «آپارتاید اطلاعاتی» توصیف کرد. وی با بیان اینکه اینترنت امروزه از «ضروریات خمسه» برای معیشت و علم است، هشدار داد که سیاست دیوار آتش ملی، علاوه بر تحمیل بیکاری میلیونی و حذف فریلنسرها از بازارهای جهانی، به جای امنیت، ابزاری برای کنترل آگاهی و انحصار اطلاع‌رسانی است.

دکتر عباس خامه‌یار در گفت‌وگو با دانشگاه انقلاب: «شهید نصرالله با نگاهی فراحزبی و فرامذهبی، شیعیان لبنان را از حاشیه به متن قدرت آورد. میراث او فقط موشک نیست؛ او با قدرت نرم، الگویی از “وحدت در عمل” را خلق کرد که حتی دشمنانش هم به آن اعتراف دارند.

دکتر مهدی عرفانیان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حکمرانی و کشاورزی، در نشست اندیشه‌ورزی با موضوع «جایگاه کشاورزی در اقتصاد مقاومتی» و «خودکفایی محصولات راهبردی و اقتصاد مقاومتی» با اشاره به وابستگی کشور در واردات کالاهای اساسی، بر ضرورت اصلاح مبادی واردات، تقویت امنیت غذایی و افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی تأکید کرد. او با بیان اینکه اقتصاد مقاومتی به‌طور مستقیم بر بخش کشاورزی و ذخایر استراتژیک غذا تمرکز دارد، از شکاف عمیق سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه کشاورزی در ایران نسبت به کشورهای پیشرو انتقاد کرد و گفت عملاً هزینه جدی برای دانش‌بنیان کردن کشاورزی انجام نمی‌شود.

دکتر کیهان برزگر در یادداشتی تحلیلی، تنگه هرمز را مهم‌ترین ابزار ژئواستراتژیک ایران در برابر فشار نفتی آمریکا معرفی کرد. او نوشت راهبرد ایران لزوماً بستن کامل تنگه نیست، بلکه کنترل حساب‌شده، افزایش هزینه برای کشورهای متخاصم و بهره‌گیری از ظرفیت امنیت انرژی برای بازدارندگی و دفاع از منافع اقتصادی و ملی کشور در شرایط بحران است.

حامد علی‌اکبرزاده در یادداشتی با اشاره به تفاوت سیاست مبتنی بر فضیلت با سیاست قدرت‌محور مدرن، تأکید کرد انقلاب اسلامی تلاش کرده بار دیگر فضیلت و همبستگی اجتماعی را در سیاست احیا کند. وی با اشاره به برخی اخلال‌های اقتصادی، خواستار شناسایی و برخورد با عوامل آسیب‌زننده به معیشت مردم و تقویت آرایش اقتصادی دولت، مجلس و قوه قضائیه در شرایط حساس کنونی شد.