.jpg)
ایران در مسیر ایستادگی اقتصادی؛ از مدیریت خانواده تا سیاستگذاری کلان
دانشگاه انقلاب - در مواجهه با تحریمها و فشارهای اقتصادی، اقتصاد مقاومتی به عنوان راهکاری کلیدی برای حفظ ثبات و تابآوری اقتصادی کشور مطرح میشود. دکتر سامان ستوده نیا، استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، در گفتوگو با جهاد دانشگاهی، به تشریح ابعاد و راهکارهای عملی تحقق این مهم در سطوح ملی و خانوادگی پرداخت.
۱. با توجه به شرایط اقتصادی کنونی کشور و تحریمهای بینالمللی، راهکار اصلی برای مقابله با این فشارها چیست؟ تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که مدیریت موفق در این شرایط نیازمند دو رویکرد اساسی است: اول، تدوین و اجرای سیاستهای کلان اقتصادی در سطح ملی و دوم، مدیریت مصرف و اولویتبندی هزینهها در سطح خانوادهها.
منظور از مدیریت مصرف در سطح خانواده چیست؟ این به معنای مدیریت منابع و هزینهها و اولویتبندی آنهاست. برای مثال، تمرکز بر کالاهای اساسی مانند غذا، دارو در حوزه سلامت، آموزش و مسکن. برنامهریزی برای خرید مواد غذایی باید به گونهای باشد که ضمن اولویت دادن به کالاهای اساسی که معمولاً ارزانتر و در دسترستر هستند، از دورریز شدن مواد غذایی نیز جلوگیری شود.
۲.چه راهکارهایی برای جلوگیری از کمبود کالا در مواقع خاص پیشنهاد میکنید؟ در مواقعی که ممکن است به دلیل برخی اقدامات، کمبود کالا در یک منطقه یا محله ایجاد شود، پساندازهای کوچک و ذخیرهسازی صحیح مواد غذایی اهمیت پیدا میکند. همچنین، تنوعبخشی به منابع پروتئینی مانند استفاده از تخم مرغ و لبنیات در کنار گوشت، و عدم وابستگی به یک ماده غذایی خاص، ضروری است. استفاده از تولیدات داخلی و روشهای نگهداری مواد غذایی مانند خشک کردن یا بستهبندیهای مناسب در حجم کم، به جلوگیری از فساد و افزایش تابآوری اقتصادی خانوار کمک شایانی میکند.
۳.چه نکاتی در خصوص پاسخ به اقتصاد مقاومتی کشورمان در مواجهه با تحریمها و فشارهای اقتصادی باید مدنظر قرار گیرد؟ مدیریت موفق نیازمند سیاستهای کلان در سطح اقتصاد ملی و مدیریت مصرف در سطح خانوادهها است. این یعنی باید منابع و هزینهها را اولویتبندی کرده و تمرکز بر اساسیترین نیازها مانند غذا، سلامت، آموزش و مسکن داشت.
راه نجات اقتصاد ایران؛ تابآوری هوشمند در عصر فشارهای خارجی
اقتصاد مقاومتی؛ نسخه بومی عبور ایران از طوفان تحریمها
۴.چه راهکارهایی برای تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات وجود دارد؟ باید تولید داخلی را تقویت کنیم و در مقابل واردات، بهویژه در حوزه کالاهای اساسی، مقاومت کنیم. حمایت از کسبوکارهای کوچک و محلی و کسبوکارهای درونمرزی نقش مهمی در این مسیر دارد. همچنین، تمرکز بر همکاریهای اجتماعی با اقشار آسیبپذیر، ایجاد صندوقهای حمایتی، تعاونیها و خریدهای گروهی از عمدهفروشیها میتواند قیمتها را پایینتر آورد.
۵.چه موضوعاتی در حوزه سلامت و پیشگیری باید مورد توجه قرار گیرد؟ مصرف دارو و مواد غذایی باید تحت نظر پزشک باشد و از مصرف غیرضروری و ذخیرهسازی نادرست پرهیز شود. اقداماتی مانند تغذیه متنوع و مناسب نه تنها سلامت فردی بلکه امنیت غذایی ملی را نیز تضمین میکند و میتواند در کاهش اثرات فشارهای اقتصاد کلان مؤثر باشد.
اقتصاد مقاومتی؛ سپر دفاعی ایران مقابل نوسانات و تحریمها:
۶.چه سیاستهایی برای کاهش وابستگی به بازارهای خاص و تنوعبخشی به تجارت خارجی باید اتخاذ شود؟ سیاستهای توسعه تجارت خارجی باید مبتنی بر تنوع مسیرها و بازارها باشد، از جمله جلوگیری از وابستگی به یک مسیر یا بازار خاص و کاهش واردات کالاهای اساسی، تا در صورت بروز مشکلات، کشور دچار بحران نشود. تدوین راهکارهای هوشمندانه توسط کمیسیونهای دولت برای واکنش سریع و هوشمندانه به دشمنان، اهمیت ویژهای دارد.
۷.در چه حوزههایی باید سیاستهای اقتصادی دقیق و در عین حال هوشمندانه اتخاذ شود؟ در حوزههایی مانند یارانهها، کمکهای معیشتی، زنجیره تأمین غذا، و حمایت از اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر، باید سیاستهای دقیق و جامع تدوین و اجرا شوند تا دشمن نتواند به اهدافش برسد.
۸.استاد دکتر سامان ستودهنیا چه راهکارهای کلیدی در این زمینه پیشنهاد میدهد؟ دکتر سامان ستودهنیا، استاد دانشگاه آزاد اسلامی، بر اهمیت اندیشیدن هوشمندانه و چندجانبه در مدیریت بحران اقتصادی تأکید کرده و تأکید دارد که باید سیاستهایی متنوع داخلی و خارجی در کمیسیونهای دولت شکل گیرد تا کشور در مقابل فشارهای خارجی مقاوم باشد.
۹.تابآوری اقتصادی در سطح جامعه چگونه محقق میشود؟تابآوری اقتصادی در سطح جامعه با تقویت تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات، و حمایت از کسبوکارهای کوچک و محلی حاصل میشود. همچنین، ایجاد همکاریهای اجتماعی و حمایت از اقشار آسیبپذیر از طریق صندوقهای خانوادگی، تعاونیها، یا خریدهای گروهی از عمدهفروشیها میتواند به کاهش قیمت تمام شده کالاها و افزایش قدرت خرید مردم منجر شود.۱۰. در حوزه سلامت، چه نکاتی باید مد نظر قرار گیرد؟ در حوزه سلامت، مصرف منطقی دارو فقط با نسخه پزشک، پرهیز از مصرف و ذخیرهسازی غیرضروری، و پیشگیری از بیماریها از طریق تغذیه مناسب، از راهکارهای کلیدی هستند که به کاهش هزینههای درمانی و افزایش سلامت عمومی کمک میکنند.و در سطح سیاستگذاری کلان اقتصادی، تنوعبخشی به تجارت خارجی بسیار حائز اهمیت است تا از وابستگی به یک بازار یا مسیر خاص جلوگیری شود. واردات کالاهای اساسی باید با دوراندیشی و مدیریت صحیح صورت گیرد تا از کمبود جلوگیری شود. این مهم نیازمند هوشمندی در تصمیمگیریهای داخلی و خارجی، به ویژه در کمیسیونهای دولتی است تا دشمن نتواند به اهداف خود دست یابد.
۱۱. آیا راهکاری برای حمایت از اقشار کمدرآمد در این میان وجود دارد؟بله، سیاستهایی مانند سهمیهبندی، ارائه یارانهها، یا کمکهای معیشتی برای اقشار کمدرآمد و همچنین تقویت زنجیره تأمین غذا، میتواند به بهبود وضعیت معیشتی این گروه از جامعه کمک کند. سیاستهای کلان ملی و مدیریت مصرف خانوار: دو رکن اساسی اقتصاد مقاومتی.اولویتبندی در هزینهها: تمرکز بر کالاهای اساسی و جلوگیری از اسراف.ذخیرهسازی هوشمندانه: راهکاری برای مقابله با کمبودهای احتمالی.تقویت تولید داخلی و کسبوکارهای محلی: کاهش وابستگی به واردات.مصرف منطقی در سلامت:پرهیز از مصرف بیرویه دارو و ذخیرهسازی غیرضروری.تنوعبخشی در تجارت خارجی:کاهش وابستگی به بازارهای خاص.حمایت از اقشار آسیبپذیر: ارائه یارانهها و کمکهای معیشتی.
خبرنگار: فاطمه عباس آباد
