تأملات جنگی

بخش نهم: جنگ و رشد تاب‌آوری

 محمدمحسن غفوریان 

عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی 

براساس مبانی اعتقادی ما، «نظام خلقت»، ساختی حکیمانه و هدفمند دارد. هیچ خلقتی، هیچ حرکتی، هیچ اثرگذاری و هیچ واقعه‌ای از سر تصادف و شانس ایجاد نمی‌شود و «حیات» قواعد و ضوابطی عادلانه و دقیق دارد. گاهی بشر به مدد عقل، تجربه و یا الهامات آسمانی، بخشی از این قوانین را کشف کرده و در ساماندهی امور خود از آن بهره می‌گیرد و گاه نیز شناختی حاصل نمی‌شود و روزگار بشر در ابهام ناشی از بی‌خبری سپری می‌شود.

از جمله وعده‌های قطعی خداوند به بشر «یاری رساندن به کسانی است که دین خدا یاری می‌کنند»، این وعده الهی را می‌توان به عنوان یک قانون در زندگی شخصی، زندگی اجتماعی و حیات تاریخی جوامع بشری تلقی کرد و براساس آن برخی پدیده‌های اجتماعی و تاریخی را به‌دقت تحلیل و تبیین نمود.

یاری رساندن خداوند به ناصران دین الهی، گاهی در لمس پیروزی‌های مستقیم در میدان جنگ دیده می‌شود (همچون حماسه آزادسازی خرمشهر) و گاه در قالب پایمردی و اطمینان و آرامشی ظهور می‌یابد که خداوند آن را در قلوب مؤمنان نازل می‌کند. 

 شاید از جمله برکات پنهان و هدیه‌های لطیف خداوندی به ملت صبور ایران که در اثر تحمل مصائب و ناملایمات برآمده از سه نوبت دفاع مقدس (هشت ساله، 12 روزه و 40 روزه) ارزانی شده، بتوان مواردی را برشمرد؛

ـ شکسته شدن ابهت نظامهای سلطه‌گر جهانی خصوصاً آمریکا،

ـ اتحاد و انسجام همدلانه مردم ایران،

ـ توجه جهانی به گفتمان مقاومت،

ـ شکوفا شدن استعدادها و رشد خوداتکایی ملی،

و ... بسیاری توفیق‌های ناشمردنی دیگر. 

افزایش معجزه‌گونه‌ی «تاب‌آوری» در میان امت بزرگ اسلامی نیز یکی دیگر از برکات نصرت دین خداوند است که باعث حیرت هر صاحبنظری شده و خود، نقشی بدون جایگزین در پیروزی‌های میدانی جبهه‌ی مقاومت ایفا نموده است.

 اکنون بهتر از قبل می‌توان فهمید که چرا در دیدگاه معمار کبیر انقلاب اسلامی (ره) «جنگ» (علیرغم تمام نامطلوبی‌هایی که در ذات خود دارد مثل: ویرانی، مرگ، جراحت، اسیری، خسارت، گرانی و ...)، به مثابه «لطف پنهان» خداوندی نگریسته می‌شود؟ در چنین نگاهی، جنگ فرصتی است برای «حیات طیبه جمعی»، فرصتی است برای دفاع از حقیقت و عدالت، فرصتی است برای تحرک اجتماعی، فرصتی است برای عبرت آموختن به دیگران و فرصتی است برای رشد فضائل اصیل انسانی (همچون اخلاص، پایداری، شجاعت و ...). 

این دیدگاه نه فقط جنگ، بلکه تمام بلایا و ابتلائات بشری را (به خاطر اعتقاد به همان ساخت حکیمانه و عادلانه خلقت) فرصتی در مسیر کمال فردی و گروهی انسانها می‌داند، به شرطی که اقتضائات برخورد صحیح با آن رعایت شود و شاید این، همان تعبیر معروف قرآنی باشد که «عَسَى اَن تَكرَهُوا شَيئاً وَ هُوَ خَيرٌ لَكُم» (بقره 216)