برگزاری نشست علمی–تخصصی «متنِ جنگ، جنگِ متن» توسط معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی  الزهرا(س)؛

واکاوی انتقادی گفتمان ادبیات جنگ و خوانش تطبیقی متون جبهه‌های متقابل

نشست علمی–تخصصی «متنِ جنگ، جنگِ متن» به همت معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه الزهرا(س) روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد.

در این نشست، دکتر نسرین فقیه ملک‌مرزبان، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهرا(س)، با رویکردی میان‌رشته‌ای به تحلیل گفتمان ادبیات جنگ، ساختارهای بلاغی متون حماسی، و مقایسه تطبیقی روایت‌های دو سوی منازعه پرداختند.

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی الزهرا(س)، نشست علمی–تخصصی «متنِ جنگ، جنگِ متن» با هدف بررسی نسبت دوسویه ادبیات و جنگ و تبیین سازوکارهای تولید معنا در متون جنگی  به همت  معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه الزهرا(س)،برگزار شد.

این نشست کوشید تا با نگاهی تحلیلی–انتقادی، کارکردهای ادبی، روان‌شناختی و اجتماعی متن در بستر منازعات نظامی را مورد واکاوی قرار دهد.

در این نشست، دکتر نسرین فقیه ملک‌مرزبان با تأکید بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی  و بهره‌گیری از مبانی بلاغت کلاسیک و نظریه‌های معاصر ادبی، به بررسی لایه‌های معنایی و ساختاری متون تولیدشده در دوران جنگ پرداختند. ایشان ضمن تبیین مفهوم «جنگ به مثابه متن» و «متن به مثابه میدان نبرد معنایی»، نشان دادند که چگونه ادبیات جنگ، افزون بر کارکرد زیبایی‌شناختی، واجد کارکردهای هویتی، ایدئولوژیک و بسیج‌گرانه است.

در بخش تحلیلی نشست، نمونه‌هایی از متون دوران جنگ شامل سروده‌های حماسی، مداحی‌ها، شعارها و نماهنگ‌های جنگ رمضان مورد ارزیابی قرار گرفت. در این تحلیل‌ها، ساختارهای بلاغی همچون استعاره‌های مفهومی، تقابل‌های دوتایی (خود/دیگری)، برجسته‌سازی‌های ارزشی و سازوکارهای اقناعی بررسی شد. دکتر ملک‌مرزبان با تبیین مؤلفه‌های زبانی و نشانه‌شناختی این آثار، به نقش آن‌ها در بازنمایی حماسه، بازتولید حافظه جمعی و تقویت انسجام اجتماعی اشاره کردند.

بخش دیگری از این نشست به تحلیل تطبیقی متون جبهه مقابل اختصاص یافت. در این چارچوب، تفاوت‌های گفتمانی در شعارها، سروده‌ها و ترانه‌های دو سوی منازعه مورد بررسی قرار گرفت. به گفته دکتر ملک‌مرزبان، تمایزهای بنیادین در نظام ارزشی، صورت‌بندی‌های روایی، شیوه‌های بازنمایی «دیگری» و ساختارهای اقناعی، بیانگر تفاوت در جهان‌بینی و چارچوب‌های ایدئولوژیک طرفین است؛ امری که در سطح واژگانی، تصویری و موسیقایی قابل ردیابی است.

ایشان همچنین با اشاره به پیشینه تاریخی ادبیات جنگ در زبان فارسی، از متون حماسی کلاسیک تا ادبیات معاصر دفاع مقدس، بر تداوم سنت روایت حماسی در فرهنگ ایرانی تأکید کردند و آن را در پیوند با میراث تمدنی دیگر ملل مورد بررسی قرار دادند. در این بخش، نسبت ادبیات، تاریخ و حافظه فرهنگی در بازنمایی نبردها و شکل‌گیری هویت جمعی تحلیل شد.

این نشست، با فراهم‌آوردن فضایی علمی برای گفت‌وگو و تبادل نظر، گامی در جهت تعمیق مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه ادبیات جنگ و روان‌شناسی اجتماعی