بررسی پیوند هویت ملی و انسجام اجتماعی در اندیشه سعدی در نخستین نشست علمی‌ـ‌تخصصی «انسجام اجتماعی و هویت ملی در ادبیات فارسی» با محوریت «ادبیات و هویت»

نخستین نشست از سلسله نشست‌های علمی‌ـ‌تخصصی «انسجام اجتماعی و هویت ملی در ادبیات فارسی» با محوریت «ادبیات و هویت» به همت جهاد دانشگاهی الزهرا(س) و گروه زبان و ادبیات فارسی برگزار شد؛ نشستی که در آن استادان ادبیات فارسی با واکاوی اندیشه‌های سعدی، نقش ادبیات کلاسیک در تقویت هویت ملی و تحکیم انسجام اجتماعی را مورد بررسی قرار دادند.

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی الزهرا(س)نخستین نشست از سلسله نشست‌های علمی‌ـ‌تخصصی «انسجام اجتماعی و هویت ملی در ادبیات فارسی» با محوریت «ادبیات و هویت» روز سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ به همت جهاد دانشگاهی الزهرا(س) و گروه زبان و ادبیات فارسی برگزار شد.

در ابتدای این نشست، دکتر مجید هوشنگی، عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی و دبیر نشست، با اشاره به اهمیت برگزاری چنین محافل علمی، بر ضرورت شکل‌گیری گفت‌وگویی پویا میان ادبیات و مسائل جهان معاصر تأکید کرد. وی ادبیات فارسی، به‌ویژه آثار سعدی، را یکی از مهم‌ترین منابع برای بازخوانی و تقویت مؤلفه‌های هویتی جامعه ایرانی دانست و بر نقش آن در تحکیم پیوندهای فرهنگی و اجتماعی تأکید کرد.

در ادامه، دکتر حسینعلی قبادی، استاد تمام زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، در سخنرانی خود با عنوان «سعدی و ایرانی بودن او» به تحلیل ابعاد هویتی در آثار این شاعر برجسته پرداخت. وی با بررسی مضامین موجود در آثار سعدی، او را الگویی برای تبیین نوعی زیست ایرانی مبتنی بر اعتدال، خردورزی و توجه به نیازهای اجتماعی دانست و تأکید کرد که می‌توان اندیشه‌های سعدی را با توجه به نیازهای جامعه امروز در چارچوب هویت ملی بازخوانی کرد.

به گفته دکتر قبادی، سعدی در آثار خود همواره جامعه را به حفظ همبستگی و پرهیز از گسست‌های اجتماعی فرا می‌خواند و در عین تأکید بر اقتدار، بر ضرورت دوری از افراط و تفریط و توجه به رشد تربیتی، معرفتی و رفتاری جامعه تأکید دارد. وی همچنین جهان‌بینی سعدی را واقع‌گرایانه و در عین حال معرفت‌محور توصیف کرد و افزود که این شاعر بزرگ در آثار خود همواره به مسائل و نیازهای واقعی مردم توجه داشته است.

این استاد ادبیات فارسی با اشاره به مفهوم عدالت در اندیشه سعدی اظهار داشت: در نگاه سعدی، عدالت نوعی عشق‌ورزی همراه با اعتدال است و عدالت‌ورزی جلوه‌ای از معرفت به شمار می‌آید. وی همچنین تأکید کرد که سعدی در مواجهه با تهدیدهای بیرونی، با ترویج مدارا، اعتدال و همزیستی میان اقوام و اقشار مختلف جامعه، به تقویت انسجام اجتماعی در ایران می‌اندیشد.

دکتر قبادی در ادامه خاطرنشان کرد که سعدی توانسته است اوج نبوغ ادبی خود را با نیازهای واقعی جامعه پیوند بزند و از گرفتار شدن در هنر صرف و انتزاعی پرهیز کند؛ ویژگی‌ای که آثار او را به منبعی ماندگار برای فهم مسائل فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرده است.

در بخش دیگری از این نشست، دکتر نیک‌منش، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، به بررسی مفهوم «خاموشی» در آثار سعدی پرداخت. وی ضمن نقد دیدگاه دکتر شمیسا درباره دیباچه سعدی، به تحلیل لایه‌های معنایی این مفهوم در آثار سعدی پرداخت و نقش مؤلفه‌های عرفانی در فهم سخن سعدی را برجسته ساخت.

به باور دکتر نیک‌منش، بازشناسی عناصر عرفان ایرانی در کلیدواژه‌ها و مضامین آثار سعدی می‌تواند شیوه مواجهه مخاطب معاصر با اندیشه‌های او را دگرگون سازد. وی با طرح پنج استدلال، نشان داد که بسیاری از گزاره‌های سعدی بیش از هر چیز ریشه در سنت عرفانی و معرفتی فرهنگ ایرانی دارد.

این نشست که با همراهی اندیشکده انسجام اجتماعی برگزار شد، فرصتی برای تبادل دیدگاه‌های علمی میان استادان و پژوهشگران فراهم آورد و بر اهمیت استمرار چنین محافل علمی در تقویت مطالعات ادبی و گسترش پژوهش‌های حوزه زبان و ادبیات فارسی تأکید کرد.