در این نوشتار کتاب «قیام و انقلاب مهدی (عج) از دیدگاه فلسفه تاریخ» اثر استاد شهید مرتضی مطهری را مورد بررسی قرار خواهیم داد. از میان محتوای کتاب، بخش نخست آن که مقاله‌ای درباره «فلسفه تاریخ و اندیشه انتظار فرج» است انتخاب شده است؛ که این بخش را به سه قسمت تقسیم کرده ایم: الف) فلسفه تاریخ و اصل امید اندیشه انتظار فرج در سنت اسلامی، یکی از عمیق‌ترین و در عین حال پرچالش‌ترین مفاهیم است. شهید مرتضی مطهری در مقاله‌ای که به‌عنوان بخش نخست کتاب «قیام و انقلاب مهدی» آمده، این اندیشه را نه صرفاً یک باور مذهبی فردی، بلکه یک اصل فلسفی و اجتماعی می‌داند که ریشه در فلسفه تاریخ اسلامی دارد. او با دقت نشان می‌دهد که انتظار فرج، برخلاف برداشت‌های سطحی و منفعلانه، یک نیروی محرک و سازنده است که می‌تواند جامعه را از یأس و رکود نجات دهد و آن را به سوی حرکت و اصلاح سوق دهد