گرامیداشت روز خلیج فارس

توسط معاونت فرهنگی دانشگاه شهید چمران اهواز

و با همراهی معاونت فرهنگی سازمان جهاددانشگاهی خوزستان

جلیلیان با اشاره به کتاب معروف بلگریو با عنوام «صاحب دزدان دریایی» که سال ۱۹۶۶ منتشر شد، اظهار کرد: بلگریو در آن کتاب با یک جمله شروع می‌کند «خلیج فارس، که امروزه عرب‌ها به آن خلیج عربی می‌گویند.» این در حالی است که چهار یا پنج سال پیش‌تر، در کتاب دیگری با عنوان «به بحرین خوش‌آمدید»، از نام «خلیج‌فارس» استفاده می‌کند. این نشان می‌دهد که نه یک کشف جغرافیایی یا تاریخی جدید صورت گرفته، بلکه یک توطئه سیاسی بود. این نام‌گذاری جدید به مذاق برخی گروه‌های بعثی در عراق و مصر خوش آمد. جمال عبدالناصر، که در سخنرانی‌های گذشته خود همواره از نام «خلیج فارس» نام می‌برد، ناگاه این نام را تغییر داد و از «خلیج عربی» استفاده کرد. 

این استاد ادامه داد: اما باید توجه داشت که دانشمندان، سیاستمداران و اندیشه‌ورزان برجسته‌ای در کشورهای عربی وجود دارند که این جنجال و توطئه بریتانیایی را نمی‌پذیرند. فهرست بلندی از این افراد منصف وجود دارد که معتقدند باید احترام به اسناد و مدارک تاریخی گذاشته شود. صدها نقشه در عراق، حتی پس از حزب بعث، وجود دارند که در کتاب‌های درسی و نقشه‌های رسمی، نام «خلیج فارس» به‌درستی به‌کار رفته است. بنابراین هیچ تردیدی در این زمینه وجود ندارد

یمن و اهمیت استراتژیکی آن 

وی با اشاره به یک رویداد تاریخی در دروه ساسانیان، گفت: نام تاریخی سرزمین یمن امروزی، «حمیر» بوده است و یمنی‌ها این نام را برای سرزمین خود استفاده می‌کردند. ایرانیان نیز این واژه را در شاهنامه به‌شکل‌های مختلف مثل «هاماوران» به‌کار برده‌اند. رابطه بین سرزمین ایران و یمن یا عربستان خوشبخت، سابقه‌ای بسیار دیرینه دارد. یمن یک منطقه استراتژیکی برای ایرانیان بود که به آن توجه می‌کردند. در سده چهارم میلادی(حدود سال ۱۸۰ میلادی)، مردم یمن دین یهودیت را به عنوان دین یکتاپرست پذیرفتند و یهودی شدند. آنان در کتیبه‌هایی که به یادگار گذاشتند و در سنگ قبرهایی که نوشتند، اظهار می‌کردند که اگرچه عرب هستند، اما ملت اسرائیل و پیروان خدای رحمان هستند. برخی پژوهشگران معتقدند که واژه «رحمان» در این کتیبه‌ها با «الرحمن الرحیم» در بسم‌الله رابطه دارد. به‌هرحال، یمنی‌های یهودی خدای رحمان را ستایش می‌کردند. 

دو حکومت یکتاپرستی؛یهودیت و مسیحیت 

این استاد تاریخ‌ بیان کرد: در همان زمان، در آن سوی دریای سرخ(در منطقه حبشه یا اتیوپی امروزی)، یک حکومت دیگر شکل گرفت که دین مسیحیت را پذیرفت. بنابراین در دو سوی دریای سرخ، دو حکومت یکتاپرست یهودی در یمن و مسیحی در حبش تشکیل شد. حبشیان(یا اتیوپی‌ها) همواره مدعی جنوب عربستان بودند و بارها این منطقه را تسخیر کردند. آنان به‌راحتی از دریای سرخ عبور می‌کردند و در القاب و عناوین رسمی خود، ادعای تسلط بر جنوب عربستان را داشتند. سکه‌هایی که ضرب کردند و کتیبه‌هایی به‌زبان حبشی و یونانی که دوزبانه بودند، نوشتند و همگی این ادعا را تایید می‌کردند.

وی ادامه داد: یک جنگ و جدال دینی شکل گرفت. یکی از پادشاهان یهودی حِمیَر شروع به تعقیب، کشتار و آزار گسترده‌ای از مسیحیان منطقه نجران، در جنوب عربستان امروزی کرد. پاداش یهودی با نام یوسف (ذونواس در منابع عربی یا دوناس در منابع یونانی) به نجران حمله کرد و کشتار شگفت‌انگیزی از مسیحیان انجام داد. این همانی است که در قرآن کریم (سوره البروج، آیات ۴ تا ۸) با عنوان «اصحاب الأخدود» یعنی اصحاب گودال‌های آتش بازتاب پیدا کرده است. یوسف که آیین یهودی داشت، گودال‌های آتش ایجاد کرد و مسیحیانی را که از تغییر دین خودداری می‌کردند، در این گودال‌ها می‌انداخت و مسیحیان کشته می‌شدند. 

جلیلیان افزود: ذونواس خبر این کشتار را در نامه‌ای برای یک حکومت دست‌نشانده ایران در جایی به نام حیره یا کوفه امروزی ارسال می‌کند. این حکومت دست‌نشانده پادشاهان ساسانی بود و آن نامه در آنجا خوانده می‌شود که من کشتار مسیحیان را انجام دادم و از تو به عنوان یک حاکم دست‌نشانده و  متحد من، می‌خواهم که مسیحیان قلمرو خود را نابود کنی. در همان مجلس، یک فرد مسیحی که از طرف امپراتوری روم آمده بود، خبر این کشتار شگفت‌انگیز را شنید و آن را به امپراطوری روم گزارش داد. امپراطور روم یوستینیانوس که مسیحی بود، برآشفته شد و نامه‌ای به حاکم حبشه که آن هم نیز مسیحی بود، فرستاد و گفت« با کمک نیروی دریایی من به یمن حمله کن و یهودیان را از بین ببر».

دخالت حبشه و تغییر حکومت 

وی اظهار کرد: حاکم حبشه، که در تاریخ اسلام نام او را «نجاشی» می‌شناسیم که البته این یک عنوان بود، با کمک امپراطور روم به یمن حمله کرد. در این جنگ، ذونواس کشته شد و حکومت یهودیان در یمن پایان یافت. حکومت مسیحی برای مدتی در این منطقه برقرار شد اما این حادثه پیامدهای تاریخی بسیاری داشت. منطقه یمن، باب المندب و دریای سرخ از کنترل ایرانی‌ها خارج شد، زیرا حبشیان دست‌نشانده‌ روم بودند.