حجت‌الاسلام والمسلمین سعید صفی، عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) در پاسخ به اینکه چرا امام حسین(ع) از دفن امام حسن(ع) در کنار قبر پیامبر(ص) منصرف شد و ایشان را در قبرستان بقیع به خاک سپرد، اظهار کرد: امام حسن مجتبی(ع) در آخرین وصیت خود، شرطی سرنوشت‌ساز نهاد. پیکر مطهرش در کنار مرقد پیامبر اکرم(ص) به خاک سپرده شود، اما تنها در صورتی که این کار به درگیری و خونریزی نیانجامد؛ در غیر این صورت، بقیع آرامگاه نهایی ایشان خواهد بود.

وی ادامه داد: هنگام تشییع پیکر مطهر آن حضرت، مروان بن حکم و هواداران اموی به شدت با این کار مخالفت کردند و فضای مدینه را چنان متشنج ساختند که بیم درگیری مسلحانه را بر دوش حاضران نهاد.

فقه وصیت و درایت سیاسی امام حسین(ع)

استاد دانشگاه حضرت معصومه(س) گفت: امام حسین(ع)، اما در این لحظه حساس، با تکیه بر شرط وصیت برادر و با هدف جلوگیری از ریخته شدن خون مسلمانان، از هرگونه پافشاری نظامی خودداری کرد و پیکر مطهر امام حسن(ع) را در قبرستان بقیع به خاک سپرد. این تصمیم، نه یک عقب‌نشینی احساسی بلکه برآیندی از درایت سیاسی و التزام کامل به مفاد وصیت‌نامه بود.

وی بیان کرد: این رخداد تاریخی در منابع معتبری همچون الارشاد شیخ مفید، طبقات‌الکبری ابن‌سعد و انساب‌الاشراف بلاذری ثبت شده است. هر چند در جزئیات نقل‌ها تفاوت‌هایی دیده می‌شود، اما اصل ماجرا یعنی وصیت مشروط و واکنش هوشمندانه امام حسین(ع)، مورد اتفاق همه منابع است.

صفی ابراز کرد: این رخداد تاریخی، فراتر از یک تصمیم لحظه‌ای و احساسی بود؛ بلکه برآیندی دقیق از فقه وصیت و درایت سیاسی امام حسین(ع) محسوب می‌شود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: امام حسن مجتبی(ع) در وصیت خود به امام حسین(ع)، شرطی کلیدی و تعیین‌کننده نهادند: «اگر در دفن من کنار جدم، شری و خونی ریخته شود، تو را به خدا سوگند می‌دهم که حتی به اندازه حجامت خونی، خونی ریخته نشود.» این شرط، به‌خوبی نشان می‌دهد که هدف امام حسن(ع)، حفظ حرمت پیامبر اکرم(ص) و نیز حفظ جان یاران و شیعیان بوده است.

وی تصریح کرد: اما مروان بن حکم و هواداران بنی‌امیه، که نفوذ رو به زوال خود را در خطر می‌دیدند، با تحریک یکی از زنان پیامبر و سوءاستفاده از جایگاه او، مانع از دفن امام حسن(ع) در کنار پیامبر(ص) شدند. آنان به‌خوبی می‌دانستند که این اقدام، مشروعیت خاندان وحی را تثبیت و جایگاه غاصبان را متزلزل خواهد کرد. از این رو، با ایجاد فضایی از تهدید و ارعاب، مدینه را در آستانه یک فتنه خونین قرار دادند.

صفی اضافه کرد: امام حسین(ع) که مأمور به اجرای وصیت بود، در یک دوراهی سرنوشت‌ساز قرار گرفت. از یک‌سو، اصرار بر حق دفن در کنار پیامبر(ص) می‌توانست به درگیری خونین در مدینه و هتک حرمت حرم نبوی بینجامد؛ از سوی دیگر، تمکین به وصیت‌نامه، اگرچه به معنای چشم‌پوشی از یک حق مکانی بود، اما جان مؤمنان را حفظ می‌کرد و حرمت حرم نبوی را پاس می‌داشت.