تازه های نشر انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی گیلان عنوان کتاب: از سکوت تا طوفان میکروRNAها کارگردانان پنهان بیماری‌های ویروئیدی نویسنده: لیلا ابراهیمی‌مقدم چاپ اول- 1405 چکیده: ویروئیدها به‌عنوان کوچک‌ترین عوامل بیماری‌زای شناخته‌شده در دنیای گیاهان، جایگاه ویژه‌ای در پژوهش‌های اخیر بیماری‌شناسی گیاهی یافته‌اند. این مولکول‌های آر‌اِن‌اِی حلقوی، بدون پوشش پروتئینی و فاقد ظرفیت کدگذاری برای پروتئین، از نظر ساختاری ساده اما از منظر عملکردی بسیار پیچیده‌اند. تاکنون بیش از ۳۰ ویروئید شناسایی شده‌اند. یکی از مکانیسم‌های مهم ویروئیدها، سوء استفاده از مسیرهای خاموشی آر‌اِن‌اِ است. این فرایند که معمولاً برای مهار ژن‌های خارجی یا پرخطر به کار می‌رود، توسط ویروئیدها به‌گونه‌ای هدایت می‌شود که به خاموشی برخی ژن‌های کلیدی میزبان منجر گردد. نتایج حاصل از مطالعات ترنسکریپتومی با استفاده از فناوری توالی‌یابی نسل جدید (NGS)، نشان داده‌اند که بسیاری از ویروئیدها با برهم‌زدن تعادل میان ام آی آر‌اِن‌اِ‌ها و هدف‌هایشان، تنظیم طبیعی ژن‌ها را مختل می‌سازند و در نتیجه موجب بروز علائم بیماری می‌شوند. این شباهت‌های ساختاری و عملکردی میان ویروئیدها و آر‌اِن‌اِهای کوچک تنظیمی، از جمله ام آی آر‌اِن‌اِ‌ها، دریچه‌ای نو به‌سوی تحلیل دقیق‌تر برهم‌کنش‌های ویروئید-میزبان گشوده است. بر همین اساس، درک عمیق از چگونگی عملکرد ویروئیدها در سطح اپی‌ژنتیک، رونویسی و پسارونویسی، نیازمند بررسی‌های جامع در زمینه آر‌اِن‌اِهای تنظیمی است. به‌ویژه مطالعه میکرو آر‌اِن‌اِ هایی که در شرایط آلودگی ویروئیدی دستخوش تغییر در سطح بیان می‌شوند، و شناسایی ژن‌های هدف آن‌ها، می‌تواند نقش کلیدی در شفاف‌سازی مکانیسم‌های بیماری‌زایی ایفا کند.