پیامبر اکرم(ص) برای بشریت پیام‌آور رحمت، اخلاق، معنویت و کرامت انسانی بود. سیره و آموزه‌های آن حضرت پس از قرن‌ها همچنان می‌تواند راهنمای انسان امروز در مواجهه با مسائل فردی، اجتماعی و سیاسی باشد.

بازخوانی سیره نبوی فرصتی برای شناخت دوباره معیارهایی است که رسول خدا(ص) برای ساختن جامعه‌ای اخلاق‌مدار، متحد و برخوردار از معنویت ترسیم کردند.

همزمان با ایام رحلت پیامبر اعظم(ص)، توجه به سیره نبوی و نسبت آن با زندگی مسلمانان امروز اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. شناخت درست پیامبر(ص) می‌تواند تصویری روشن از پیامبر رحمت و اخلاق به جامعه ارائه دهد و نسل جوان را با حقیقت آموزه‌های اسلام و ابعاد مختلف شخصیت رسول خدا(ص) آشنا کند.

در همین راستا، طی نشستی با آیت‌الله علی نظری‌منفرد استاد حوزه علمیه درباره مفهوم «مهجوریت پیامبر(ص)» در جامعه امروز، ارتباط میان مهجوریت قرآن و مهجوریت پیامبر(ص)، ضرورت معرفی چهره رحمانی و اخلاقی رسول خدا(ص)، راه‌های پیوند دادن سیره نبوی با زندگی جوانان و همچنین ابعاد اجتماعی و سیاسی سیره پیامبر(ص) گفت‌وگو کرده ایم.

در این گفت‌وگو بر بازگشت به قرآن و سیره نبوی، شناخت صحیح آموزه‌های اسلام و بهره‌گیری از میراث پیامبر(ص) برای تقویت اخلاق، وحدت و انسجام جامعه تأکید شده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم:

وقتی در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که همه مسلمان و شیعه هستند، منظور از مهجوریت پیامبر(ص) چیست؟

خدای متعال در آیه ۱۴۴ سوره مبارکه «آل عمران» می‌فرماید: «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ وَمَنْ یَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا وَسَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ؛ و محمد جز فرستاده‏‌اى كه پيش از او هم پيامبرانى آمده و گذشتند نيست آيا اگر او بميرد يا كشته شود از عقيده خود برمى‏‌گرديد و هر كس از عقيده خود بازگردد هرگز هيچ زيانى به خدا نمى‌رساند و به‌زودى خداوند سپاسگزاران را پاداش مى‏‌دهد.»

خداوند متعال بعد از آنکه می‌فرماید پیامبر، محمد(ص)، رسول خدا و فرستاده خداست، می‌فرماید: اگر ایشان از دنیا برود یا کشته شود، آیا شما مردم به عقب بازمی‌گردید؟ آیا به دوران جاهلیت و گذشته خود برمی‌گردید؟ و کسی که به عقب بازگردد، ضرری به خدای متعال نمی‌رساند؛ بلکه خداوند کسانی را که سپاسگزارند، جزا خواهد داد.

پیامبر اکرم(ص) در محیطی مبعوث به رسالت شدند که آن محیط، از نظر اخلاق، آداب و رفتارهایی که مردم انجام می‌دادند، در وضعیت نامطلوبی قرار داشت.

امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: «پیغمبر مبعوث به رسالت شد، در حالی‌که شما در میان جامعه عرب و در بدترین وضعیت دینی قرار داشتید.»‌ اما چون پیامبر، پیامبر رحمت بود، آنچه با خود آورده بود با فطرت و طبیعت انسان سازگاری داشت. خداوند متعال در آیه ۳۰ سوره مبارکه «روم» می‌فرماید: «فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ؛ پس با توجه به بی‌پایه بودن شرک حق‌گرایانه و بدون انحراف با همه وجودت به‌سوی این دین توحیدی روی آور، پای‌بند و استوار بر سرشت خدا که مردم را بر آن سرشته است باش برای آفرینش خدا هیچ‌گونه تغییر و تبدیلی نیست؛ این است دین درست و استوار؛ ولی بیشتر مردم معرفت و دانش به این حقیقت اصیل ندارند.»

کسانی که اهل تدبر، عقل و خرد بودند، به‌ آسانی به رسول خدا(ص) گرویدند؛ اما کسانی که این‌گونه نبودند و بیشتر اهل دنیا بودند، مسیر دیگری را انتخاب کردند. این وضعیت همواره وجود داشته است.

خدای متعال حتی اصحاب پیغمبر(ص) را به دو دسته تقسیم می‌کند و می‌فرماید: «مِنْهُمْ مَنْ یُرِیدُ الدُّنْیَا وَمِنْهُمْ مَنْ یُرِیدُ الْآخِرَةَ.»

عده‌ای به‌دنبال دنیا هستند و می‌خواهند دنیا و زندگی دنیایی خود را آباد و زندگی خوبی داشته باشند و عده‌ای نیز به‌دنبال معنویت و ارزش‌ها هستند و به این سمت گرایش دارند.

معمولاً در دعوت انبیا(ع) نیز چنین نبوده که تمام مردم به دین بگروند و سراغ دین بیایند. علت آن هم روشن است؛ زیرا دین مربوط به امور معنوی و ارزشی است، در حالی‌که مردم به‌دنبال محسوسات هستند و می‌خواهند زندگی دنیایی‌شان تأمین شود. معمولاً وضعیت این‌گونه بوده است.