⏳روز بیست و سوم ماه مبارک رمضان،  آیه بیست و سوم، جزء بیست و سوم

📖  شرح صدر

أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ۚ فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ ۚ أُولَٰئِكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ(۲۲)

🔖 آیا کسی که خدا سینه اش را برای [پذیرفتن] اسلام گشاده است، و بهره مند از نوری از سوی پروردگار خویش است [مانند کسی است که سینه اش از پذیرفتن اسلام تنگ است؟] پس وای بر آنان که دل هایشان از یاد کردن خدا سخت است، اینان در گمراهی آشکار هستند.

📍سوره مبارک زمر، آیه۲۲

♻️ نکته‌ها:

شرح صدر به معنای گشادگی سینه است تا ظرفیت پذیرفتن سخن حق را داشته باشد و چون شرح صدر به خاطر اسلام است و اسلام یعنی تسليم در برابر خدا و آنچه او اراده کرده و او هم جز حق را اراده نمیکند، در نتیجه شرح صدر برای اسلام به این معناست که انسان وضعی به خود بگیرد که هر سخن حقی را بپذیرد و آن را رد نکند.البته معنای این حرف این نیست که انسان هر سخنی را هر چه باشد  کورکورانه بپذیرد؛ بلکه با بصیرت نسبت به حق و شناختن راه رشد، آن را قبول کند.در مقابل شرح صدر، قساوت قلب است.

مطالعات پی گیر و مستمر، ارتباط با دانشمندان و علمای صالح، خودسازی و تهذیب نفس، پرهیز از گناه و به ویژه غذای حرام و  یادخدا، از عوامل مهم شرح صدر است. برعکس، جهل و گناه و لجاجت و بحث و جدال بی مورد و هم نشینی با بدان و گنهکاران باعث تنگی روح و قساوت قلب می‌شود.

در روایتی میخوانیم که ابن مسعود از تفسیر این آیه از پیامبر ( ص) سوال کرد و پرسید : چگونه انسان شرح صدر پیدا میکند؟ پیامبر اکرم فرمود: " هنگامی که نور به قلب انسان داخل شود، گسترده و بازگشت میگردد." عرض کرد: ای رسول خدا، نشانه آن چیست؟ فرمود: "توجه به سرای آخرت و جدا شدن از سرای فریب و آماده گشتن برای مرگ پیش از فرود آمدنش."

پیام‌ها:

1- مقتضاى ربوبيّت الهى هدايت افراد حقّ‌پذير و داراى سعه‌ى صدر است. «فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ»

2- دين باورى و تسليم بودن در برابر حقّ، به روحى بلند نياز دارد كه هديه‌اى الهى است. «شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ»

3- كسى كه شرح صدر دارد، با نور الهى حقّ و باطل را تشخيص مى‌دهد. «فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ»

4- قساوت قلب، مانع تابش نور الهى بر قلب است. «الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ» (به جاى تنگدلى كه مناسبت بيش‌ترى با سعه‌ى صدر دارد به سنگدلى تعبير نمود، زيرا ظرف تنگ كمى نفوذپذير است ولى سنگدلى هرگز نفوذپذير نيست).

5- اهل تسليم، همگى يك هدف و يك راه دارند ولى منحرفان هر كدام هدفى دارند. (كلمه «صدر» به صورت مفرد و «قُلُوبُهُمْ» به صورت جمع آمده است)

6- نور دل و سعه‌ى صدر از خداست. «شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ» ولى گمراهى را خود انسان به وجود مى‌آورد. «لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ»