حجت‌الاسلام والمسلمین علی‌اکبر بابایی، استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در نشست علمی «جنگ تحمیلی سوم، دستاوردها و درس‌ها؛ تحلیل قرآنی» که از سوی جهاددانشگاهی قم و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه امروز ۱۳ اردیبهشت‌ماه در سالن جلسات پژوهشگاه برگزار شد، با عنوان «تقوا و صبر در نبرد با باطل» اظهار کرد: انسان تمام اعمال و رفتارش در چارچوبی است که خدای متعال تعیین کرده است، تقوا به معنای انجام واجبات و مستحبات و ترک محرمات و صبر نیز در دستور زبان فارسی به معنای شکیبایی است. نبرد در دستور زبان عربی همان جهاد است که غالب فقهای ما در عصر غیبت امام زمان(ع) جهاد دفاعی مورد ندارد.

وی افزود: بیش از صد آیه قرآن کلمه صبر یا هم خانواده‌های آن دیده می‌شود، اما کلمه تقوا بیش از ۲۵۰ مورد در قرآن وجود دارد، در صورتی که درباره نماز کمتر از ۹۰ مورد ذکر شده است، تقوا و صبر دو صفتی است که در تمام شئون زندگی انسان باید رعایت شود و ایمان بدون تقوا یک ایمان ظاهری است و ایمان تأثیرگذاری نیست و صرفا احکام ظاهری برای آن فرد برقرار است، همچنین منزلت صبر نسبت به ایمان در تعبیر نهج‌البلاغه مانند سر به بدن است اگر همراه ایمان صبر و تقوا نباشد، این ایمان کارایی و نقشی در زندگی انسان ندارد.

بابایی با بیان اینکه تقوا در تمام شئون زندگی انسان در عبادات، سختی‌ها و مسائل نقش پررنگی دارد، گفت: هر عمل و عبادتی بدون تقوا پذیرفته نیست، همانطور که خداوند در آیه ۲۷ سوره مائده فرموده است: «وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ ۖ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ؛ و بخوان بر آنها به حقیقت حکایت دو پسر آدم (قابیل و هابیل) را، که چون تقرب به قربانی جستند از یکی پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد. (قابیل به برادرش هابیل) گفت: البته تو را خواهم کشت. (هابیل) گفت: بی‌تردید خدا (قربانی را) از متقیان خواهد پذیرفت.»

وی ادامه داد: از جمله کارهایی که صبر و تقوا در آن بسیار تأثیرگذار است؛ نبرد یا همان جهاد با کفار و باطل است، در سوره توبه آیه ۱۲۳ خداوند به مسلمانان دستور داده است که نباید با کافرین نرم برخورد کنند، «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ؛ ای اهل ایمان! با کافرانی که هم جوار شما هستند، نبرد کنید؛ و آنان باید در شما سرسختی و شدت یابند و بدانید که خدا با پرهیزکاران است.»

بابایی تصریح کرد: نشانه تقوا در انسان مسلمان، تندی و خشونت با کفار است و در نهایت با اطاعت از دستور الهی، خداوند پشتیبان جبهه حق خواهد بود، خداوند در سوره بقره آیه ۱۴۹ فرموده است همانند کسی که به شما تعدی کرده است، تعدی کنید اما تقوا(حد و حدود) را نیز فراموش نکنید «الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ ۚ فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ؛ ماه حرام در برابر ماه حرام است [اگر دشمن حرمت آن را رعایت نکرد و با شما در آن جنگید، شما هم برای حفظ کیان خود در همان ماه با او بجنگید.] و همه حرمت‌ها دارای قصاص اند. پس هرکه بر شما تعدّی کرد، شما هم به مثل آن بر او تعدّی کنید و از خدا پروا نمایید، و بدانید که خدا با پرواپیشگان است.»

وی بیان کرد: در برخی آیات دیگر؛ آثار رعایت تقوا در نبرد، صلاحیت و برخورداری انسان از کمک و معیت خداوند است، در هر عملی تقوا اقتضا می‌کند که اعمال ما مطابق با احکام الهی باشد، اگر در عبادتی تقوا نباشد یا سلیقه‌ای انجام گیرد، ارزشی نخواهد داشت، اگر در استفاده از مادیات و امکانات تقوا نباشد از نگاه خداوند محروم خواهد شد، باید حلال و حرام خداوند رعایت شود تا مشمول رحمت خداوند قرار بگیریم. برای شناخت احکام الهی باید به بیانات پیامبر اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع) رجوع کنیم و شخصی که می‌تواند احکام را از این منابع استخراج کند؛ فقیه جامع الشرایط است.

صبر در هنگام جنگ یکی از صفات متقین و مومنین راستین است

بابایی افزود: ولی فقیه باید به احکام شرعی مسائل جنگ و جهاد آشنا باشد و حرف آخر را بزند تا تقوا رعایت شود و خداوند پشتیبان ما باشد، همچنین با وجود تقوا می‌توان در مواجهه و رفتار با دشمن عدالت رعایت را رعایت کنیم، «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ؛ ای اهل ایمان همواره [در همه امور] قیام کننده برای خدا و گواهان به عدل و داد باشید. و نباید دشمنی با گروهی شما را بر آن دارد که عدالت نورزید؛ عدالت کنید که آن به پرهیزکاری نزدیک تر است. و از خدا پروا کنید؛ زیرا خدا به آنچه انجام می دهید آگاه است.» (مائده/ ۸)

وی اضافه کرد: افرادی که جنگ می‌کنند انگیزه‌های متفاوتی دارند اما طبق زیارت امین‌الله هدف افراد باتقوا «وَ أَظْهِرْ كَلِمَةَ الْحَقِّ وَ اجْعَلْهَا الْعُلْيَا وَ أَدْحِضْ كَلِمَةَ الْبَاطِلِ وَ اجْعَلْهَا السُّفْلَى؛ و كلمه حق را نمايان و آن را برتر كن، و كلمه باطل را بلغزان و آن را پست تر قرار ده.» ذکر شده است، همچنین هرکسی که در این جنگ قدمی بر می‌دارد باید با اخلاص و باتقوا باشد. در سوره بقره آیه ۱۷۷ صبر در هنگام جنگ یکی از صفات متقین و مومنین راستین است، «لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِی الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا ۖ وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ؛ نیکی این نیست که روی خود را به سوی مشرق و مغرب کنید، بلکه نیکی [واقعی و کامل، که شایسته است در همه امور شما ملاک و میزان قرار گیرد، منش و رفتار و حرکات] کسانی است که به خدا و روز قیامت و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیامبران ایمان آورده اند، و مال و ثروتشان را با آنکه دوست دارند به خویشان و یتیمان و درماندگان و در راه ماندگان و سائلان و [در راه آزادی] بردگان می دهند، و نماز را [با همه شرایطش] برپای می‌دارند و زکات می‌پردازند و چون پیمان بندند وفاداران به پیمان خویشند، و در تنگدستی و تهیدستی و رنج و بیماری و هنگام جنگ شکیبایند؛ اینانند که [در دین داری و پیروی از حق] راست گفتند و اینانند که پرهیزکارند.»

بابایی یادآور شد: جنگ تبعاتی دارد و اگر انسان صبر نداشته باشد، نمی‌تواند جنگ را با موفقیت به پایان برساند. معمولا در روایات قلمرو صبر در سه بخش جا گرفته است؛ صبر بر اطاعت، گناهان و مشکلات و سختی‌ها و در مسئله جنگ هر سه بخش باید در نظر گرفته شود، گاهی در مواجهه با دشمن اگر می‌خواهیم دچار گناه نشویم باید صبر بورزیم و احکام الهی را رعایت کنیم. آیات ۱۵۵ و ۱۵۶ سوره بقره انسان را به صبر دعوت می‌کند «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ؛ و بی تردید شما را به چیزی اندک از ترس و گرسنگی و کاهش بخشی از اموال و کسان و محصولات [نباتی یا ثمرات باغ زندگی از زن و فرزند] آزمایش می کنیم. و صبرکنندگان را بشارت» «الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ؛ همان کسانی که چون بلا و آسیبی به آنان رسد گویند: ما مملوک خداییم و یقیناً به سوی او بازمی گردیم.»

وی در پایان بیان کرد: همچنین خداوند در آیه ۱۵۷ سوره بقره بر افرادی که مسائل و مصیبت‌ها را تحمل می‌کنند صلوات و رحمت می‌فرستد و آنان را هدایت شدگان؛ می‌نامد، همچنین نزدیک ظهور امام عصر این مسائل پیاپی رخ می‌دهد و کسانی که بر این مصیبت‌ها صبر کنند و از امتحان بگذرند باید به آنان بشارت داد.

ریشه‌های نزاع و راهبردهای مقابله با جریان کفر

حجت‌الاسلام و المسلمین محمدباقر سعیدی‌روشن، رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در نشست علمی «جنگ تحمیلی سوم دستاورد‌ها و درس‌ها؛ تحلیل قرآنی» که صبح امروز ۱۳ اردیبهشت‌ماه به همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و جهاددانشگاهی قم در سالن حکمت ساختمان این پژوهشگاه برگزار شد، با بیان انگیزه پیدایش نزاع‌ها گفت: معمولاً پیدایش نزاع‌های اجتماعی و جنگ ناشی از از هوس‌های انسانی است و هیچ ستیزی از سر دلخواهی آغاز نمی‌شود. آغازگران و ستیزه‌جویان کسانی هستند که از طریق فزون‌خواهی و منیت برای توسعه قدرت و ثروت، جنگی را آغاز می‌کنند. عامل اصلی و انگیزه درونی آغازگر جنگ، مطامع مادی است.

وی افزود: رویای اصحاب باطل و زیاده‌خواهان در مواجهه با دین خدا و توحید، صورت دیگری پیدا می‌کند. وقتی خورشید اسلام در حجاز تابیدن گرفت و پیامبراکرم(ص) مردم را به توحید دعوت کرد، حاصل آن این بود که همه انسان‌ها برده و بندهٔ دیگری نیستند؛ هیچ‌کس حق ندارد فراتر از حقوق انسانی بر دیگری تحمیل کند. پس همگان در برابر قانون الهی برابر و یکسان هستند و همگان از بهره‌های اجتماعی برخوردار می‌باشند.

این استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بیان کرد: این حقیقت توحیدی برای کسانی مانند ابوجهل‌ها و ابولهب‌ها گران می‌آمد و لذا مقابل پیامبر ایستادند. قرآن کریم به این حقیقت در آیه ۳۶ سوره مبارکه نحل اشاره کرده و فرمود: «وَ لَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلَالَةُ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ؛ و همانا در هر امتى پيامبرى فرستاديم كه [اعلام كند كه] خدا را بپرستيد و از [پرستش] طاغوت بپرهيزيد پس خدا گروهى از آنان را [كه لياقت نشان دادند] هدايت كرد و گروهى [ديگر را به سبب تكبّر و عنادشان] گمراهى بر آنان مقرّر شد پس در زمين بگرديد و با تأمل بنگريد كه سرانجام تكذيب كنندگان چگونه بود.»

وی تصریح کرد: این آیه دارای دو رکن است؛ رکن ایجابی یعنی باور به یگانگی خدا و رکن سلبی یعنی اجتناب از طاغوت. این آیه می‌فرماید انسان دارای اختیار آزاد است، اما عده‌ای در مقابل به دعوت توحید ایستادگی و طغیانگری می‌کنند. در بیان دیگر، قرآن در آیه ۱۱۲ سوره مبارکه انعام می‌فرماید: «وَ كَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا وَ لَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ مَا يَفْتَرُونَ؛ و اين گونه براى هر پيامبرى دشمنانى از شياطين انس و جن قرار داديم، كه براى فريب مردم همواره گفتارى باطل ولى به ظاهر آراسته و دلپسند به يكديگر القاء مى كنند، و اگر پروردگارت مى خواست چنين نمى كردند، پس آنان و آنچه را به دروغ به هم مى بافند واگذار.» این طاغوت‌ها شیاطین انس و جن هستند و همان موجودات فسادانگیز و شرزا هستند که قانون الهی را برنمی‌تابند. 

سعیدی‌روشن مصادیق این موضوع را در قرآن کریم نام برد و گفت: فرعون یکی از مصادیق بارز است که در آیه ۴ سوره قصص بیان شده است: «إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَهَا شِيَعًا يَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْنَاءَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ؛ همانا فرعون [در سرزمين مصر] برترى جويى و سركشى كرد و مردمش را گروه گروه ساخت، در حالى كه گروهى از آنان را ناتوان و زبون گرفت، پسرانشان را سر مى بريد، و زنانشان را [براى بيگارى گرفتن] زنده مى گذاشت؛ بى ترديد او از مفسدان بود.»

جریان پایدار کفر در برابر توحید

رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه اظهار کرد: جریان طاغوت در برابر توحید یک مشکل پایان‌ناپذیر است. قرآن این نکته را که جریان کفر و طاغوت در مقابل جریان توحید و نظام قوانین توحیدی الهی، یک جریان پایان‌ناپذیر است، اینگونه اشاره می‌کند: «یُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ؛ می‌خواهند نور خدا را با دهانشان خاموش کنند.»

وی ادامه داد: لذا برای مقابله با توحید، راه‌های گوناگونی را نظیر گفت‌وگو و مذاکره پیشنهاد می‌کنند: «وَدُّوا لَوْ تُدْهِنوا؛ آنها دوست دارند که تو نرمش کنی...» مشرکان از پیامبر می‌خواستند که کمی با آنها سازش کنند و در مقابل مخالفت‌های آنان چشم‌پوشی کنند.

سعید‌ی‌روشن با اشاره به ویژگی این مشکران که خداوند در سوره قلم، آیات ۱۰ تا ۱۳، به آن اشاره کرده، گفت؛ مکذبان، پرسوگند، بسیار عیب‌جو، پست، سخن‌چین، متجاوز، گنه‌پیشه و بی‌اصل و ریشه از خصائص این گروه است که در این آیات بدان اشاره شده است.

شگردهای مخالفین با توحید

وی با اشاره به شگرهای مخالفین با توحید تصریح کرد: جنگ فطری و فرهنگی یکی دیگر از شگردهای مخالفین با توحید است. قرآن کریم در آیه ۱۰۹ سوره بقره می‌فرماید: «وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِندِ أَنفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّىٰ يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ بسيارى از اهل كتاب پس از آنكه حق براى آنان روشن شد به سبب حسدى كه از وجودشان شعله كشيده، دوست دارند كه شما را پس از ايمانتان به كفر بازگردانند هم اكنون [از ستيز و جدال با آنان] درگذريد، و [از آنان] روى بگردانيد، تا خدا فرمانش را [به جنگ يا جزيه] اعلام كند؛ يقيناً خدا بر هر كارى تواناست.» 

رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه افزود: جنگ شناختی و محاصره اقتصادی شگرد دیگر این‌هاست. از همان صدر اسلام نیز نمونه داشتیم؛ سخت‌گیری‌هایی که به مسلمانان در صدر اسلام داشتند. جنگ نظامی روش دیگر است. در حقیقت، اگر سازش، سست‌ کردن ایمانی، جنگ نرم به ثمر ننشیند، جنگ نظامی با تمام عده و عُده به میان می‌آیند که در آیه ۲۱۷ سوره مبارکه بقره اشاره شده است: «وَ لَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا؛ مشركان همواره با شما مى جنگند تا شما را اگر بتوانند از دينتان برگردانند.»

وی عنصر فکر و اندیشه استقلال‌جویان و سلطه‌ناپذیر اسلامی را باعث مقابله با این جریان کفر خواند و گفت: خداوند برای آن‌ها عذاب سختی آماده کرده است که در آیه ۱۵ سوره مجادله مصدق آن است: «أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ؛ خدا براى آنان عذاب سختى آماده كرده است؛ زيرا آنچه را كه همواره انجام مى دادند، بسيار بد است.» که بسیار گران برای کافران تمام می‌شود. همچنین فرمود: «وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ؛ و یهود و نصاری هرگز از تو خشنود نمی‌شوند مگر اینکه پیرو ملّت آنان شوی.»

راهبردهای مقابله با جریان کفر

این استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بیان کرد: راهبردی که خدا برای مقابله با جریان کفر بیان می‌کند، آمادگی همه‌جانبه است: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ؛ هر چه توان دارید از نیرو برای آنها آماده کنید.»

باور به اینکه عزت مطلق از آن خداوند متعال است و فرعون‌های زمان هر قدر بزرگ باشند، در مقابل قدرت خدا ناچیز هستند. شرط پیروزی صبر و تقوا پیشه کردن است: «بَلَىٰ إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا...»

وی ادامه داد: غیر از آمادگی‌های علمی، فنی و...، آمادگی ایمانی اساس و بنیان کار است. امروز نیز همچنان که در بستر بزرگ تاریخ جهان اسلام با دنیای کفر شاهد این نکته هستیم، جنگ‌ها طلبی و جنگ عقیدتی بود، زیرا جریان فکری اسلامی مانعِ زراندوزی، سودجویی و منفعت‌طلبی قدرت‌طلبان بود.

ویژگی‌های طرفین جنگ آیینی

سعید‌ی‌روشن اظهار کرد: جنگ عقیدتی در دو سویه تمایزهای دارند؛ هدف غایی جبهه حق و ایمان، «الله» است و جهاد فی سبیل الله است. در حالی که هدف غایی جبهه مقابل، «یُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوت» یعنی جنگیدن در راه طاغوت است. این در حالی است که در جنگ‌های طبیعی، دو طرف می‌توانند ناحق باشند.

وی دفع فساد را یکی دیگر از اهداف جبهه حق دانست و گفت: خداوند در آیه ۲۵۱ سوره بقره می‌فرماید: «فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ قَتَلَ دَاوُودُ جَالُوتَ وَ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمَّا يَشَاءُ وَ لَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَ لٰكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ؛ پس آنان را به توفيق خدا شكست دادند و داود [جوان مؤمن نيرومندى كه در سپاه طالوت بود] جالوت را كشت، و خدا او را فرمانروايى و حكمت داد، و از آنچه مى خواست به او آموخت و اگر خدا [تجاوز و ستم] برخى از مردم را به وسيلۀ برخى ديگر دفع نمى كرد، قطعاً زمين را فساد فرا مى گرفت؛ ولى خدا نسبت به جهانيان داراى فضل و احسان است.»

این استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه بیان کرد: سپاه کفر از لحاظ معنا و مفهوم، متکی به شیطان هستند. مؤمنان راستین در جنگ از ابزار و وسائل مادی بر اساس آموزه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» استفاده می‌کنند و همچنین دیگر ابزار آن‌ها، ایمان قلبی‌شان به خداوند متعال است. خداوند نیز در قرآن کریم وعده می‌دهد: «إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ؛ اگر خوبی به شما برسد، آنها را ناراحت کند. و «وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا؛ و اگر صبر و تقوا داشته باشید، حیله‌شان هیچ آسیبی به شما نمی‌رساند.» این همراهی و نصرت الهی است.

ملتِ مجاهد از حق حیاتی عزتمند برخوردار است

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمود طیب‌حسینی، استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در نشست علمی «جنگ تحمیلی سوم دستاورد‌ها و درس‌ها؛ تحلیل قرآنی» که امروز ۱۳ اردیبهشت‌ماه به‌همت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و جهاددانشگاهی قم در سالن حکمت ساختمان این پژوهشگاه برگزار شد، اظهار کرد: موضوع مورد بحث «دستاوردهای جنگ؛ دفاع از عزت ملی و کرامت انسانی از منظر قرآن کریم» است، منظور از جنگ در این نشست دفاع مقدس و مقاومت است نه جنگ ابتدایی، ما می‌خواهیم دستاوردهای دفاع مقدس را در مقابل جنگی که دشمنان بر ما تحمیل کردند، تبیین کنیم.

وی ادامه داد: جنگ امری ناخوشایند است که همراه خود ناامنی، ویرانی و خطرات جانی و مالی می‌آورد و جنگ تحمیلی از ناملایمات روزگار است و خداوند متعال در آیه ۲۱۶ بقره به این موضوع اشاره کرده است «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ؛ جنگ [با دشمن] بر شما مقرّر و لازم شده، و حال آنکه برایتان ناخوشایند است. و بسا چیزی را خوش ندارید و آن برای شما خیر است، وبسا چیزی را دوست دارید و آن برای شما بد است؛ وخدا [مصلحت شما را در همه امور] می داند و شما نمی دانید.»

عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه افزود: به خودی خود هیچ جامعه‌ای از جنگ استقبال نمی‌کند اما در بسیاری از جنگ‌ها خیرهای زیادی نهفته است، امیرالمومنین(ع) به امام حسن مجتبی(ع) فرموده‌اند: «فرزندم! هرگز در زندگی کسی را به مبارزه دعوت نکن اما اگر کسی تو را به مبارزه دعوت کرد؛ سر باز نزن زیرا شروع کننده جنگ ظالم است و خدا آدم ظالم را زمین می‌زند.» این جنگ توسط ترامپ مغرور و نتانیاهو متکبر و نژادپرست شروع کردند و امیدواریم طبق سنت الهی خداوند آنان را زمین بزند. طبق گفته قرآن خداوند به انسان کرامت بخشیده است: «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا؛ به یقین فرزندان آدم را کرامت دادیم، و آنان را در خشکی و دریا [بر مرکب‌هایی که در اختیارشان گذاشتیم] سوار کردیم و به آنان از نعمت‌های پاکیزه روزی بخشیدیم و آنان را بر بسیاری از آفریده‌های خود برتری کامل دادیم.» (سوره اسرا آیه ۷۰)

طیب‌حسینی ادامه داد: این کرامت فقط مخصوص مسلمانان نیست، همانطور که نمایندگان کشور اسپانیا به ترامپ درباره توهینش نسبت به رئیس‌جمهور اسپانیا هشدار دادند، یعنی حتی افرادی که در جبهه مقابل ما قرار دارند نیز نسبت به کرامت خود اهمیت می‌دهند. کرامت به معنای عزت، حرمت، شرافت حتی آزادی و آزادگی معنا است یا مواهب و نعمت‌هایی که خداوند برای بنی‌آدم آفریده است نیز می‌تواند باشد و در قرآن کریم دارالکرامه به بهشت اطلاق شده است که سرشار نعمت‌های روحی و معنوی است و به اهل بهشت اعطا شده است. اگر بخواهیم کلمه کرامت را دقیق بفهمیم باید کلمه مقابلش را درک کنیم که کلمه مقابل آن اهانت یا اضلال به کار می‌رود. 

وی بیان کرد: اهانت یعنی انسانی که در مقابل دیگری خوار و ضلیل بشود، یعنی دیگری برایش تصمیم بگیرد و طبق اراده دیگری عمل کند نیز معنا پیدا می‌کند، انسان باید در این کره خاکی آزاد باشد و از مواهب الهی برخوردار باشد تا از روزی‌های معنوی و مادی زمین برخوردار باشد و اگر کسی مانع باشد مقابل کرامت انسانی را گرفته است، آمریکا به دنبال غصب منابع نفتی ایران بود و در مقاطعی بسیاری از شروط آمریکا تا آنجایی که کرامت ایرانیان خدشه‌دار نشود، عملی شد اما غرور طرف مقابل به قدری زیاد بود که به این امتیازها قانع نشد و ما مجبور به جنگ شدیم.

طیب‌حسینی گفت: رهبر شهید در جنگ تحمیلی دوم زمانی که از مداح درخواست کرد سرود ای ایران بخواند، این عمل ایشان به معنای حفظ کرامت و عزت ملی بود و با این کار به عموم مردم فهماندند که عزت ملی باید محور وحدت در این جنگ باشد و همه فارغ از تفاوت نگرش‌ها و سلیقه‌ها به فکر دفاع از کرامت و عزت انسانی باشند. خداوند در سوره نمل آیه ۳۴ به رفتار پادشاهان ظالم اشاره می‌کند «قَالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا وَجَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِهَا أَذِلَّةً ۖ وَكَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ؛ گفت همانا پادشاهان هنگامی که [با ابزار، ادوات جنگی و سپاهی رزمی] وارد شهری می شوند، آن را تباه می‌کنند و عزیزان اهلش را به ذلت و خواری می نشانند و [آنان] همواره چنین می‌کنند.» همان‌طور که رئیس‌جمهور آمریکا با رئیس جمهور ونزوئلا یا سایر کشورها انجام داد.