دانشگاه انقلاب - استاد کارآفرین دانشگاه تربیت مدرس گفت: رهبر شهیدِ انقلاب، عامل به قرآن در همه ابعاد زندگی خود بودند و با تمسک به آیات الهی، شخصیتی جامع‌الاطراف و بی‌نظیری داشتند که با طراحی نظام‌های مدیریتی قوی، ساختار کشور را چنان حکیمانه بنا نهادند که حتی با حذف فیزیکی ایشان و فرماندهان نیز، نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، خلل‌ناپذیر باقی ماند؛ لذا ما به‌عنوان جامعه علمی، با تکیه بر این میراث و با توسعه جهشی در عرصه‌های فناورانه و های‌تک، تا آخرین نفس در برابر هژمونی استکبار ایستادگی کرده و وعده الهی پیروزی را محقق خواهیم ساخت.

دکتر توحید شیرعلی‌پور، استاد کارآفرینی و پژوهشگر حوزه کسب‌وکار دانشگاه تربیت مدرس، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار «دانشگاه انقلاب» با اظهار خرسندی از برنامه‌های تدارک دیده‌شده دانشگاه‌های مختلف در مراسم تاریخی تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، گفت: همه دانشگاه‌های سراسر کشور برنامه‌های ویژه‌ای را برای مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب تدارک دیده‌اند. من نیز به‌عنوان عضو کوچکی از جامعه دانشگاهی با حضور در موکبی که دانشگاه تربیت مدرس در پذیرایی از مردم عزادار در مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید بنا کرده، حضور پیدا خواهم کرد. ما جامعه دانشگاهی و مردم کشورمان هنوز باور نداریم آن رهبر فرزانه انقلاب ما را ترک کرده‌اند و قلب‌هایمان هنوز باور ندارد که رهبر عظیم‌الشأن انقلاب اسلامی شهید شده است؛ اما همان‌طور که خداوند در قرآن می‌فرماید شهدا زنده هستند و نزد پروردگار روزی می‌خورند، ما حضور ایشان را در تمام عرصه‌ها و در جای‌جای ایران عزیز اسلامی حس می‌کنیم و امیدوار هستیم ایشان نیز ما را راهبری کنند؛ همان‌گونه که خون پاک ایشان، مردم را برای خنثی‌سازی توطئه‌های دشمنان در خیابان‌های شهرهای سراسر کشور کشاند و رهبری کرد.

وی افزود: وقتی از شخصیت جامع‌الاطراف بودن رهبر شهید انقلاب سخن می‌گوییم، منظور این است که ایشان مجموعه‌ای از ویژگی‌های مختلف شخصیتی یک رهبر والا را در خود جمع کرده بودند که همگی در خدمت یک هدف واحد عمل می‌کردند. این ویژگی‌ها از دل قرآن و وحی الهی استخراج و باعث شد در بحرانی‌ترین لحظات تاریخ، به‌ویژه حمله تحمیلی دشمن آمریکایی-صهیونی به کشورمان، جامعه ایران نه تنها فرو نپاشد، بلکه به سمت تحول حرکت کند. اگر بخواهیم سویه‌های شخصیتی ایشان که باعث نجات جامعه شد را نام ببریم، اول پیوند میان «عالمِ ربانی» و «رهبرِ سیاسی» را مطرح می‌نمایم. رهبر شهید شخصیتی «جامع» داشتند؛ یعنی برخورداری از دانش عمیق فقهی و عرفانی در کنار درک دقیق از نیازهای روز مردم؛ این ویژگی باعث شد که تصمیمات سیاسی ایشان، از ریشه در اصول اخلاقی و وحیانی داشته باشد. بنابراین، جامعه احساس نمی‌کرد که رهبر در پی منافع شخصی خود است، بلکه حس می‌کرد با یک «مرد خدا» سروکار دارد که هدفی جز رضای الهی ندارد. این اعتماد مطلق، زیربنای پایداری جامعه در برابر آشوب‌های اخیر دشمنان در سه جنگ تحمیلی آمریکایی-صهیونی علیه ایران بود.

وی در ادامه اظهار داشت: ترکیب «ایمان و صبر» و «شجاعتِ حیدری» در قرآن، صبر و شجاعت دو رکن بزرگ هستند. امام شهید، دارای صبری بی‌کران در برابر ستم و استبداد بودند؛ ترکیب این دو ویژگی مانع از دو آسیب بزرگ شد:

۱. انفعال و تسلیم

۲. شتاب‌زدگی و بی‌ثباتی: ایشان با صبر خود، جامعه را برای تغییر آماده کرد و با شجاعت خود، مسیر را برای پیروزی هموار ساخت.

۳. نگاه «یکپارچه» به وحدت: ایشان برخلاف سیاست‌مداران معمولی که با ایجاد تضاد قدرت می‌گیرند، از اصل «و اعتصموا بحبل الله» پیروی می‌کردند و همین تمسک باعث نجات کشور شد. این شخصیتِ «وحدت‌بخش» باعث شد که دشمن نتواند از شکاف‌های سیاسی، مذهبی یا طبقاتی، یا مشکلات اقتصادی برای فروپاشی جامعه استفاده کند.

۴. «سادگیِ متعالی» در برابر «تکبرِ مستکبران» (سویه رفتاری): در قرآن، تواضع و ساده‌زیستی در مقابل تکبر (استکبار) به عنوان الگوی موفقیت معرفی شده است. شخصیت ایشان بسیار ساده و بی‌تکلف بود، در حالی که با قدرتمندترین رهبران و قدرت‌های جهان (استکبار جهانی) مقابله می‌کردند. این ویژگی باعث شد که «شکاف طبقاتی» میان رهبر و توده مردم از بین برود. وقتی مردم می‌دیدند رهبرشان مانند خودشان ساده زندگی می‌کند، در سختی‌ها و در دوران جنگ، جان و مال خود را با اشتیاق در راه او فدا می‌کردند. این هم‌سوییِ وجدانی، بزرگترین سپر دفاعی جامعه در برابر دشمن بود.

۵. «بصیرتِ ولایی» در تشخیص حق از باطل (سویه معرفتی): بصیرت (بینش عمیق) در قرآن، نعمتی است که به مؤمنان داده می‌شود تا در فتنه‌ها گمراه نشوند. برخورداری از این بصیرت باعث می‌شد که رهبر معظم حتی در اوج ابهام‌های سیاسی، بتوانند مسیر درست را تشخیص دهند؛ چراکه در دوران انقلاب و پس از آن، دشمن با ایجاد فتنه‌های پیچیده سعی داشت جامعه را سردرگم کند. شخصیتِ بصیرِ ایشان، مانند یک قطب‌نما عمل می‌کرد که به مردم می‌گفت کجای مسیر حق است و کجا فتنه است.

دکتر شیرعلی‌پور تصریح کرد: آنچه جامعه ایران را نجات داد، علاوه بر اینکه رهبر معظم انقلاب، یک سیاست‌مدار باهوش، مقتدر و شجاع بودند، این بود که ایشان یک «انسانِ کامل» (به معنای جامعیت اخلاقی و علمی) بودند که توانستند ارزش‌های آسمانی (وحی) را به اقدامات زمینی (سیاست) پیوند بزنند. این پیوند، به انقلاب «روح» بخشید و به جامعه «معنا» داد. رهبر معظم انقلاب ایمان و توکل زیادی به خداوند و ائمه اطهار (علیهم‌السلام) داشتند و به مبانی دینی و معنویت پایبند بودند. توکل به خدا و اتکا به حق در تصمیم‌های ایشان باعث استقامت معنوی در سختی‌ها و فشارهای دشمنان می‌شد. ایشان با شجاعت و ایستادگی (صبر انقلابی) و داشتن روحیه مقاومت در برابر قدرت‌های بزرگ و تهدیدها، بارها باعث عقب‌نشینی دشمنان می‌شدند. یکی از ویژگی‌های بارز ایشان، نترسیدن از هزینه‌های راه حق و پایداری طولانی‌مدت تا تحقق اهداف انقلاب بود. یکی دیگر از ویژگی‌های رهبر شهید انقلاب، استقلال‌طلبی و ضدیت ایشان با وابستگی به غرب بود و همواره به قشر دانشجو و استاد دانشگاه سفارش می‌کردند که باید در فلان رشته علمی پیشرفت و توسعه صورت بگیرد. ایشان حتی در مراسم دیداری که با ورزشکاران، هنرمندان، دانشجویان و کارآفرینان داشتند، بارها بر صبور بودن، توکل نمودن بر خدا و ناامید نشدن تأکید داشتند. رهبر معظم انقلاب بارها در دیدار با اقشار مختلف، به‌ویژه جامعه دانشگاهی، بر استقلال سیاسی و فکری تأکید می‌کردند و مخالف سلطه‌پذیری و نفوذ بیگانه در کشور بودند و دائماً بر توان داخلی و مردم تأکید داشتند. مردم‌محوری و ارتباط مؤثر با جامعه، احترام به مردم و نقش‌آفرینی آنان در سرنوشت کشور، اعتماد به توده‌ها و حمایت از مشارکت عمومی، ساده‌زیستی و دوری از تشریفات، عدالت‌خواهی و مبارزه با ظلم نیز از حساسیت‌های ایشان نسبت به حق‌محوری و عدالت بود. رهبر شهید انقلاب در سخنان و رهنمودهای خود بر دفاع از مظلومان و ایستادگی در برابر ستم تأکید داشتند.

وی درباره پایداری نظام جمهوری اسلامی ایران، در صورت فقدان رهبر معظم انقلاب اظهار داشت: قانون اساسی، این سند بالادستی، چارچوب‌های اصلی نظام، حقوق مردم، وظایف قوا و اصول کلی حکومت را مشخص کرده است که حتی در غیاب یک فرد، این چارچوب‌ها باقی می‌مانند. نهاد قانون‌گذاری وظیفه تصویب قوانین را بر عهده دارد و با حضور نمایندگان منتخب مردم به کار خود ادامه می‌دهد. استقلال قوه قضائیه و وجود ساختار دادگاه‌ها و سازمان‌های قضایی، برقراری عدالت را تضمین می‌کند. دولت مسئول اجرای قوانین و اداره امور اجرایی کشور است و چرخش قدرت در آن از طریق سازوکارهای مشخص (انتخابات) انجام می‌شود؛ در واقع ساختار کشور شخص‌محور نیست و حتی در غیاب مسئولان عالی‌رتبه کشور، به حیات خود ادامه می‌دهد. طبق قانون اساسی، در صورت فقدان رهبر، سازوکاری برای تعیین رهبر جدید (توسط مجلس خبرگان رهبری) پیش‌بینی شده است. این امر تضمین می‌کند که خلأ رهبری به سرعت پر شود.

وی درباره جامعیت شرایط رهبری نیز گفت: شرایطی که برای رهبری در قانون اساسی ذکر شده (مانند علم، تقوا، شجاعت، مدیریت، بصیرت و…)، باعث می‌شود فردی شایسته برای این جایگاه انتخاب شود. همچنین انقلاب اسلامی بر پایه اراده و حضور مردم شکل گرفته است. وفاداری مردم به آرمان‌های انقلاب و نظام، یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های پایداری آن است؛ این ویژگی نیز باعث تداوم مسیری است که رهبر شهید انقلاب برای کشور ترسیم کردند و بارها در سخنرانی‌ها اذعان کردند که اگر خطری کشور را تهدید کند، این مردم بسیج خواهند شد و نخواهند گذاشت کشور دست دشمن بیفتد. همچنین استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی، از آرمان‌های اصلی است که مبنای انقلاب بوده است و همچنان هویت نظام را تشکیل می‌دهند و تا زمانی که مردم به آن‌ها باور داشته باشند، نظام پایدار خواهد ماند. روحیه انقلابی و ضداستکباری که در تار و پود نظام تنیده شده، باعث می‌شود در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی ایستادگی کند.

وی با اشاره به اقتدار نیروهای مسلح و امنیتی در دفاع از کشور در برابر تهاجم دشمنان گفت: ارتش، سپاه و نیروهای انتظامی، وظیفه حفظ امنیت داخلی و دفاع از مرزهای کشور را بر عهده دارند و نقش مهمی در حفظ ثبات نظام ایفا می‌کنند. در کل با انسجام ایدئولوژیک و فکری و مبانی اسلام و انقلاب، در صورتی که شخصی حاضر نباشد، مبانی فکری و ایدئولوژیک که نظام بر پایه آن‌ها بنا شده، می‌تواند به عنوان یک عامل وحدت‌بخش باقی بماند. در مجموع، نظام جمهوری اسلامی یک سیستم نهادینه شده و مبتنی بر اصول قانونی، مردمی و ایدئولوژیک است که پایداری آن صرفاً به یک فرد وابسته نیست، بلکه به مجموعه‌ای از سازوکارها، آرمان‌ها و مشارکت عمومی متکی است.

دکتر شیرعلی‌پور در پاسخ به این سوال که وظایف جامعه دانشگاهی (اساتید و دانشجویان) در نبود رهبر شهید انقلاب چیست، خاطرنشان کرد: مهم‌ترین وظیفه جامعه دانشگاهی در نبود رهبر شهید، حفظ انسجام و وحدت ملی (مقابله با دوقطبی‌سازی) است. دشمنان در شرایط بحرانی تلاش می‌کنند با اخبار جعلی و تحلیل‌های جهت‌دار، میان گروه‌های مختلف مردم و نخبگان شکاف ایجاد کنند. دانشگاهیان باید با «بصیرت سیاسی»، مرجعیت فکری خود را حفظ کنند، از تندروی‌های احساسی بپرهیزند و به عنوان لنگرگاه آرامش در جامعه، مانع از دامن زدن به تنش‌های داخلی شوند.

جامعه دانشگاهی با تقویت «امید و خودباوری» در جامعه می‌تواند به رشد و توسعه کشور کمک شایانی کند؛ زیرا یکی از اهداف اصلی دشمن، القای این تصور است که با حذف یک فرد، کل نظام فرو می‌پاشد و آینده‌ای وجود ندارد. دانشگاهیان باید با تحلیل‌های علمی و مبتنی بر واقعیت، به مردم و جوانان نشان دهند که نظام دارای ساختارهای مستحکم و نهادهای قانونی برای تداوم مسیر است. روحیه امیدواری باید در کلاس‌های درس و فضای عمومی توسط اساتید ترویج شود.

وی با بیان اینکه جهاد تبیین و روشنگری در زمان بحران، جنگ روانی و رسانه‌ای دشمن به اوج می‌رسد، گفت: وظیفه جامعه دانشگاهی در این شرایط بحرانی، تولید محتوای مستدل، پاسخ به شبهات و شفاف‌سازی توطئه‌های دشمن است. در واقع دانشگاهیان باید بتوانند پشت‌پرده‌های رسانه‌ای غرب و معاندان را برای افکار عمومی تشریح کنند و اجازه ندهند روایت دشمن به روایت غالب تبدیل شود. دشمن می‌داند که اقتدار واقعی یک کشور در گروِ توانمندی‌های علمی و فناورانه آن است. به نظر من با توجه به این شرایط، مهم‌ترین وظیفه دانشگاهیان تعطیل نکردنِ کار علمی است؛ زیرا این کار بزرگترین ضربه را به دشمن خواهد زد و نشان دادن این واقعیت است که «کشور متوقف نشده است». تلاش برای رفع نیازهای کشور (در حوزه‌های صنعت، کشاورزی، امنیت سایبری و انرژی) در همین شرایط، بهترین پاسخ جامعه دانشگاهی به دشمنان است.

دکتر شیرعلی‌پور درباره مسئولیت‌پذیری در حوزه‌ی «سیاست‌گذاری» نیز اظهار کرد: دانشگاه نباید از مسائل کلان کشور فاصله بگیرد، بلکه باید با ارائه راهکارهای علمی به مسئولان، کشور را برای عبور از بحران‌های احتمالی آماده سازد. نخبگان دانشگاهی باید با ارائه «مشاوره‌های راهبردی»، به بدنه مدیریتی کشور کمک کنند تا خلأ پیش‌آمده کمترین آسیب را به وضعیت معیشتی و امنیتی مردم وارد کند.

این پژوهشگر و استاد کارآفرینی حوزه کسب‌وکار بر پایبندی جامعه دانشگاهی به آرمان‌های انقلاب اسلامی (وفاداری به مسیر انقلاب) تأکید کرد و افزود: دانشگاه به عنوان سنگرِ آرمان‌خواهی، نباید اجازه دهد که «استقلال» و «عزت ملی» تحت تأثیر فشارهای خارجی قرار گیرد؛ بنابراین وظیفه مهم دیگر آن ایستادگی بر اصول بنیادین نظام و پرهیز از انفعال است. دانشگاه باید به عنوان «صدای بیدار» جامعه، نسبت به هرگونه نفوذ یا دخالت بیگانگان در امور داخلی در دوران گذار، حساس و مطالبه‌گر باشد. همچنین دانشگاه باید بر آموزش نسل جدیدی از نخبگان که هم تخصص لازم را دارند و هم به مبانی فکری انقلاب پایبندند تمرکز کند تا چرخ کشور در هر شرایطی بدون توقف بچرخد. وظیفه اصلی جامعه دانشگاهی در این سناریو، «تبدیل شدن به ستون فقراتِ آرامش و خردورزی در کشور» است. دشمن از «هرج‌ومرج» تغذیه می‌کند؛ بنابراین هر چقدر دانشگاه در مسیر علم، منطق و اتحاد گام بردارد، توطئه دشمن را خنثی‌تر کرده است.

استاد شیرعلی‌پور بر حضور جامعه دانشگاهی در مراسم تشییع رهبر شهید تأکید کرد و خاطرنشان ساخت: حضور دانشگاهیان در مراسم تشییع رهبر فرزانه انقلاب چند بعد دارد و دارای اهمیت است. اول اینکه توجه و حضور دانشجویان و استادان در مراسم تشییع رهبر شهید، در واقع یک نوع ادای احترام و قدردانی از مقام و خدمات رهبر شهید است. دوم، نمایش وحدت ملی و همبستگی میان اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه قشر دانشگاهی است. سوم، تجدید عهد با آرمان‌های انقلاب اسلامی و ارزش‌هایی است که رهبر معظم انقلاب برای تداوم آن‌ها ایستادگی کرده است. چهارمین بعد حضور قشر فرهیخته دانشگاهی، پاسخ به جنگ روانی دشمن است و نشان دادن اینکه جامعه دچار تفرقه و انفعال نشده است.

وی بر نقش‌آفرینی نخبگان در آرام‌سازی فضای مسمومی که دشمن ایجاد کرده تا با استفاده از فضای رسانه‌ای، افکار عمومی را به سمت و سوی هرج‌ومرج هدایت کند، تأکید کرد و بیان داشت: دانشگاه فقط یک نهاد آموزشی نیست؛ بلکه محل شکل‌گیری افکار عمومی، مرکز تحلیل و تبیین، پایگاه بصیرت‌افزایی و موتور تولید امید و آگاهی است. بنابراین حضور استادان و دانشجویان در چنین مراسمی می‌تواند پیام روشنی داشته باشد؛ از جمله وفاداری به مسیر، حفظ انسجام و ادامه راه با عقلانیت و مسئولیت‌پذیری. در واقع حضور پرشور جامعه دانشگاهی در مراسم تشییع رهبر شهید، نماد وفاداری به آرمان‌های انقلاب، تجدید میثاق با مسیر شهدا و اعلام آمادگی برای تداوم راه علم، آگاهی و مقاومت است.

این استاد کارآفرین دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به دیدارهایی که رهبر شهید انقلاب با قشر فرهیخته دانشگاهی و کارآفرینان داشت و رهنمودهایی که ایشان بر آن تأکید می‌کردند، گفت: در دیدارهای متعددی که به مناسبت‌های مختلف با رهبر شهید انقلاب، به‌ویژه قشر کارآفرین صورت می‌گرفت، ایشان بارها بر این نکته مهم تأکید می‌کردند که «کارآفرینی» صرفاً یک توصیه اقتصادی نیست، بلکه یک راهبرد کلان امنیتی و تمدنی برای خنثی‌سازی توطئه‌های دشمنان است. در نگاه رهبر شهید، دانشگاهیان نباید تنها به تولید مقاله و دانش تئوریک بسنده کنند، بلکه باید وارد میدان «حل مسئله» شوند.

دانشگاهیان با تبدیل «دانش» به «قدرت» می‌توانند تحریم‌های دشمن را خنثی کنند. زیرا دشمن با ابزار تحریم تلاش می‌کند دسترسی ایران به فناوری‌های استراتژیک را قطع کند. کارآفرینی دانشگاهی (به‌ویژه در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان) دقیقاً نقطه مقابل این هدف است. وقتی دانشگاهی محصولی را تجاری‌سازی می‌کند که قبلاً از کشورهای خارجی وارد می‌شده، عملاً یکی از رگ‌های فشار دشمن را قطع کرده است. این کارآفرینی یعنی «ایجاد بازدارندگی در برابر دشمن». در شرایط کنونی دشمن در فضای رسانه‌ای تلاش می‌کند ایران را کشوری ناتوان، درمانده و وابسته نشان دهد؛ بنابراین هر کارآفرین دانشگاهی که محصولی باکیفیت به بازار می‌فرستد، یک «سند» برای ناتوانی دشمن در توقف پیشرفت ایران تولید می‌کند. این موفقیت‌های عینی، بهترین پاتک به تصویرسازی‌های منفی دشمن است.

وی با اشاره به کارآفرینی به عنوان «سنگرِ استقلال» افزود: رهبر انقلاب همواره بر «استقلال» به عنوان یکی از اصول اصلی نظام تأکید داشته‌اند. از نظر ایشان کارآفرینی یعنی تکیه بر توان داخلی و نخبگان بومی. کارآفرینی باعث می‌شود که اقتصاد کشور به جای تکیه بر دلارهای نفتی و بازارهای جهانیِ متغیر، بر پایه‌های مستحکمِ دانش داخلی بنا شود. کشوری که در تأمین نیازهای پایه خود (دارو، تجهیزات، انرژی، نرم‌افزار) خودکفا باشد، در برابر فشارهای سیاسی دشمن به‌طور قطع آسیب‌پذیر نیست. دشمن با ایجاد یأس و بزرگ‌نمایی مشکلات، سعی دارد نخبگان را از کشور خارج کند. وقتی اکوسیستم کارآفرینی در دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری فعال باشد، نخبگان برای ایده‌های خود میدان عمل می‌بینند، احساس مفید بودن می‌کنند و به جای مهاجرت، در خاک خود به پیشرفت کشور کمک می‌کنند. این حفظ نیرو، بزرگترین ضربه به برنامه‌های دشمن برای تخلیه کشور از نخبگان است. از دیدگاه رهبر، کارآفرینی دانشگاهیان ابزاری برای رسیدن به «ایران قوی» است. کشوری قوی است که اقتصادش تاب‌آور باشد، تکنولوژی‌اش پیشرو باشد و متکی به تفکرِ جوانان خود باشد. وظیفه امروز دانشگاهیان در نگاه رهبری، هر دانشجو یا استادی که در مسیر «حل یک مسئله واقعی» (و نه فقط یک پروژه انتزاعی) قدم برمی‌دارد، در حال جهاد است. این کارآفرینی یعنی: شناخت نیاز، یعنی فهمیدن اینکه دشمن کجای کشور را هدف قرار داده است (مثلاً امنیت غذایی، دارویی، سایبری). خلاقیت در ارائه راه‌حل فناورانه یعنی تبدیل راه‌حل به محصول و خدمت. این چرخه، بهترین الگوی «مقاومت فعال» در برابر دشمن است؛ مقاومتی که به جای عقب‌نشینی، با پیشرفت و فتح قله‌های جدید، دشمن را عقب می‌راند.

خبرنگار: فاطمه عباس‌آباد