روز جهانی بدون دخانیات (انگلیسی: World No Tobacco Day) یا به تعبیری روز جهانی بدون تنباکو،عنوان روزی است مصادف با ۳۱ ماه می هر سال که در سراسر جهان برای جلب توجه و تشویق افراد در راستای ترک محصولات دخانی،خواستار اجرای عدم مصرف این محصولات در یک بازه زمانی ۲۴ ساعته میباشد.این روز برای جلب توجه نسبت به شیوع گسترده تأثیرات تنباکو بر سلامت انسان در نظر گرفته شده که در حال حاضر منجر به مرگ و میری بالغ بر ۶میلیون نفر در سال میشود و در کنار این معضل، حدود ۶۰۰۰۰۰ نفر مرگ غیرمستقیم تنها بدلیل استنشاق دود سیگار افراد سیگاری حاصل میگردد.کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی (WHO) در سال ۱۹۸۷ میلادی روز جهانی بدون دخانیات را ایجاد کردند،در طول این سالهای گذشته تاکنون،این روز برگزیده،باعث رویارویی و بعضاً مقاومتهایی در سراسر جهان از جانب دولتها، سازمانهای بهداشت عمومی،افراد سیگاری، تولیدکنندگان محصولات دخانی و صنعت دخانیات گردیده.
صنایع تنباکو و نیکوتین مدتهاست که در دستکاری بازار و تولید محصولاتی که هم اعتیادآور بوده و هم ترک کردن آن دشوار است،متخصص بودهاند.
در سال 2025، کمپین WNTD قصد دارد این تاکتیک ها را که هوشمندانه برای جذب نسل جدیدی از کاربران طراحی شده اند، از بین ببرد. با وجود خطرات شناخته شده، این صنایع همچنان به یافتن راه هایی برای جذاب تر کردن محصولات خود به ویژه برای جوانان ادامه می دهند.از جمله:
-طعم دهنده یکی از قدرتمندترین ابزارهایی است که صنعت تنباکو برای افزایش جذابیت محصولات خود استفاده می کند. با پوشاندن طعم تند تنباکو، طعم هایی مانند منتول، میوه یا آب نبات،سیگار کشیدن و استعمال دخانیات را بخصوص برای مبتدیان دلپذیرتر میکند.این افزودنیها ناراحتی فوری ناشی از سیگار کشیدن را کاهش میدهند، و این کار را برای جوانان آسانتر میکنند که این محصولات را بدون اولین برداشتهای منفی که معمولاً با طعم تنباکو همراه است، امتحان کنند.
-صنعت تنباکو بر هنر بازاریابی مسلط است و اغلب از طرحهای شیک، بستهبندی جذاب و رسانههای دیجیتال برای نمایش محصولات مضر خود استفاده میکند. تبلیغات به صورت استراتژیک برای دستیابی به مخاطبان جوان و تأثیرگذار قرار می گیرند. کمپین های رسانه های اجتماعی، تایید افراد مشهور و تصاویر چشم نواز روش های رایجی هستند که این صنعت جوانان را جذب می کند و سیگار کشیدن و استعمال دخانیات را مد روز و مد روز جلوه می دهد.
-طراحی محصول فریبنده
محصولات نیکوتینی اغلب به گونهای طراحی میشوند که شبیه اقلام بیضرر مانند آب نبات، اسباببازی یا حتی میلههای USB باشند. این طرح به ویژه کودکان و نوجوانان را هدف قرار داده است و باعث می شود که گذار به اعتیاد بی ضرر به نظر برسد. این محصولات اغلب شباهتی به سیگارهای سنتی ندارند و باعث میشود کاربران جوان بیشتر به آنها دسترسی پیدا کنند و کمتر مرعوب شوند.
یکی از نگرانیهای مهمی که در کمپین روز جهانی بدون دخانیات امسال برجسته شده است، نیاز به سیاستهای قویتر برای محافظت از جوانان در برابر جذابیت فزاینده تنباکو و محصولات نیکوتین است. داده های سازمان بهداشت جهانی از منطقه اروپا حاکی از شکاف های قابل توجهی در سیاست های محافظت از کودکان در برابر خطرات سیگار الکترونیکی است. در واقع، تنها تعداد کمی از کشورها به طور کامل همه طعمها را در سیگارهای الکترونیکی ممنوع کردهاند و تعداد کمتری از آنها هنوز محدودیتهای تبلیغاتی مؤثری دارند.