خلیج فارس؛ شریان حیاتی انرژی جهان در گرو صلح و ثبات و امنیت در منطقه

دانشگاه انقلاب - نشست تخصصی ملی «نقش دیپلماسی فرهنگی و امنیت منطقه‌ای در خلیج فارس» به‌مناسبت روز ملی خلیج فارس به‌همت معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، وزارت کشور، معاونت فرهنگی و اجتماعی  وزارت علوم و دانشگاه خلیج فارس برگزار شد.در این نشست،  بر نقش دیپلماسی فرهنگی به‌عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای اعتمادسازی و بسترساز امنیت پایدار تاکید شد. دکتر شجاع احمدوند رئیس دانشگاه علامه طباطبایی در پاسخ به سوالات خبرنگار دانشگاه انقلاب به سوالاتی با محوریت «نقش دیپلماسی فرهنگی و امنیت منطقه ای در خلیج فارس» پاسخ داد.

در این نشست، بر میراث مشترک فرهنگی، تاریخی و اجتماعی میان کشورهای حوزه خلیج فارس، تاکید شد، گسترش تبادلات علمی، هنری، ورزشی و دانشگاهی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش سوءبرداشت‌ها، بهبود روابط و شکل‌گیری نگاه‌های مثبت متقابل داشته باشد.در بخش دیگری از این نشست تعاملات علمی غیرحضوری، توسعه همکاری‌های پساجنگ، ارائه روایت‌های مشترک و توجه به ظرفیت‌های فرهنگی همچون موسیقی و تاریخ مشترک به‌عنوان راهکارهای عملی معرفی شد.با اشاره به تغییرات ژئوپلتیک و چالش‌های امنیتی منطقه، نقش فرهنگ در ایجاد هویت مشترک و پیشبرد همگرایی منطقه‌ای اساسی مهم است زیرا امنیت پایدار خلیج فارس تنها با مشارکت کشورهای منطقه و بر پایه موازنه نظامی، توافقات حقوقی و ادراکات فرهنگی محقق می‌شود.

همچنین گسترش «خلیج فارس‌پژوهی»، ثبت تاریخ شفاهی، حفظ میراث فرهنگی مشترک و توجه به پیوندهای اجتماعی میان مردم دو سوی خلیج فارس از جمله محورهای مهمی است که برای تقویت روابط و ساخت آینده‌ای مبتنی بر صلح، تعامل و توسعه پایدار بر آن لازم و ضروری است.

۱.مسئله خلیج فارس در جهان و منطقه امروز چه جایگاهی دارد؟ مردم منطقه و بلکه جهان، مسئله خلیج فارس و همسایگان این منطقه را مورد گفت‌وگو قرار می‌دهند، به ویژه با تأکید بر اینکه این مسئله امروز بیش از گذشته در عرصه نظام بین‌الملل و معادلات بین‌المللی مطرح است.امنیت تنگه هرمز واقعاً حیاتی‌ است.تخمین زده میشود که روزانه حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می‌کند که بخش بزرگی از نیازهای انرژی جهان را تأمین می‌کند و اگر این مسیر تا دو ماه دیگر بسته باشدشوک بزرگی به اقتصاد جهانی وارد می‌شود و قیمت‌ها به شدت بالا می‌رود. بزرگترین تهدید تنگه هرمز حضور غیر قانونی آمریکایی ها و ادامه محاصره دریایی است.

۲.آیا خلیج فارس فقط متعلق به ماست؟

نباید فراموش کنیم که خلیج فارس متعلق به ماست، اما مردمانی نیز در همسایگی این منطقه زندگی می‌کنند که در معادلات منطقه‌ای مانند عمان نقش‌آفرین هستند.

۳.نقش همسایگان در این معادلات چیست؟ نقش آن‌ها گره خورده با قدرت‌های منطقه‌ای است و به عنوان همسایگان برای ما قابل احترام هستند.

۴.راه حل ما برای مسائل و مشکلات منطقه چیست؟ما سعی داریم از امروز درک کنیم که چگونه می‌توانیم مسائل و مشکلات خودمان را در منطقه از زاویه فرهنگ روابط مردم با مردم و در قالب دیپلماسی به عنوان ابزاری در دست دولت‌ها، مرتفع کنیم.

۵.چرا صلح و ثبات در این منطقه حیاتی است؟  این منطقه بیش از گذشته به صلح و ثبات نیاز دارد.

۶.چه کسانی در این نشست برای بررسی ابعاد مختلف مسئله حضور دارند؟ امروز من از مهمانان گرامی جناب آقای دکتر زینوند معاون محترم سیاسی وزیر کشور، آقای دکتر شادی معاون محترم فرهنگی وزارت، جناب آقای دکتر شیرزادی رئیس محترم دانشگاه، آقای دکتر دهقانی دبیر شورای راهبردی روابط خارجی و جناب آقای دکتر خرمشاه عضو هیئت علمی دعوت کرده‌ام تا قطعاً به ابعاد گوناگون این مسئله بپردازیم.

۷.چرا امروز مسئله خلیج فارس و همسایگان منطقه بیش از پیش اهمیت دارد؟ چون در معادلات بین‌المللی امروز، همسایگان منطقه نقش‌آفرین‌های مهمی هستند که قدرت‌های منطقه‌ای به آن‌ها احترام می‌گذارند و سرنوشت ما با آن‌ها گره خورده است.

۸.راه حل اصلی برای حل مشکلات منطقه‌ای چیست؟ استفاده از «دیپلماسی» و «فرهنگ روابط مردم با مردم» است.باید مشکلات را از طریق گفتگو و درک متقابل حل کنیم، نه با زور.

۹.چرا صلح و ثبات در خلیج فارس مهم است ؟چند تا دلیل اصلی وجود دارد که باید حتما صلح و ثبات با همکاری کشورهای منطقه خلیج فارس تامین شود که به شرح ذیل است:

۱.اقتصاد جهانی: خیلی از نفت و گاز دنیا از منطقه خلیج فارس تامین می‌شود.اگر جنگ و بی‌ثباتی در این منطقه به مدت طولانی حاکم باشد قیمت‌ها افزایش می‌یابد و اقتصاد همه کشورها تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

۲.این منطقه شریان حیاتی حمل‌ونقل انرژی‌ دنیاست.کشتی‌ها از تنگه هرمز رد می‌شوند و هر مشکلی در اینجا باعث گره خوردن تجارت جهانی می‌شود.

۳.همکاری منطقه‌ای:وقتی صلح باشد، کشورها می‌توانند روی مسائل مشترک مثل محیط‌زیست، آب و تجارت تمرکز کنند و به جای درگیری، پیشرفت کنند.

۴.حفظ جان مردم:ثبات در خلیج فارس یعنی زندگی امن‌تر برای میلیون‌ها نفری که در این منطقه زندگی می‌کنند از جمهوری اسلامی ایران گرفته تا عمان و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس.

خبرنگار: فاطمه عباس آباد