در اولین نشست علمی تخصصی با عنوان نقش نهادهای مدنی فرهنگی در کاهش شکاف های اجتماعی در ایران که در اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاددانشگاهی و با حضور دکتر خسرو قبادی؛ عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی برگزار گردید با تأکید بر ضرورت بازنگری در روابط دولت و جامعه خاطرنشان شد که شرط وفاق و همبستگی اجتماعی از بین بردن کامل شکافها نیست، بلکه یافتن قاعدهای برای همکاری و ائتلاف میان گروههای مختلف اجتماعی است.
دومین نشست علمی تخصصی که در جهاد دانشگاهی واحد گلستان با موضوع اقلیم های فرهنگی ایران؛ وحدت در عین کثرت برگزار شد دکتر حسن بیارجمندی؛ عضو هیات علمی دانشگاه گلستان و مشاور اقوام و مذاهب استاندار این استان مهمترین تهدید در این حوزه را عدم توجه به تنوع فرهنگی و تحمیل الگوهای یکسان دانست و راهبرد اصلی در مواجهه با این تنوع را حفظ وحدت در عین کثرت بیان نمود.
نشست علمی تخصصی سوم با موضوع نقش سینما در شکل دهی به هویت اجتماعی در اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاد دانشگاهی و با سخنرانی دکتر سید محسن ملاباشی؛ عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار گردید. به عقیده وی انتشار شاخص های ساز وکار تولید آثار به صورت شفاف، سیاستگذاری به شیوه ارزش سازی و نه تنها پیشگیری ازآسیب، تغییر رویکردهای فردی به رویکردهای جمعی مانند نویسندگی آثار به صورت گروهی و داوری علمی تخصصی آثار به شکل گروهی از جمله راهکارهایی است که به افزایش نگاه مشترک و تحکیم انسجام اجتماعی در ایران می انجامد.
چهارمین نشست علمی تخصصی در اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاد دانشگاهی به موضوع نقش گفت و گوی بین نسلی در تقویت انسجام اجتماعی و با حضور دو تن از اعضای هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی؛ دکتر فروزنده جعفرزادهپور و دکتر مهری سادات موسوی پرداخته شد. به ترتیب اساتید به موضوعات آموزش رسمی، نسلها و انسجام اجتماعی و واکاوی تأثیر گفتوگوی بیننسلی بر انسجام اجتماعی در بستر خانواده و چالشهای آن به ایراد سخنرانی پرداختند.
نشست علمی تخصصی پنجم نیز در اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاددانشگاهی، با هدف هم اندیشی پیرامون موضوع بررسی انسجام اجتماعی در نظام آکادمیک ایران و جهان و با حضور دکتر علی حاتمی؛ رئیس پژوهشکده فرهنگ و هنر جهاددانشگاهی، دکتر خسرو قبادی؛ عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، دکتر علی فتوتیان؛ استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، دکتر زهرا نقی زاده؛ دبیر اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاددانشگاهی و خانم عنبری؛ نماینده معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی برگزار گردید.
در ششمین نشست علمی تخصصی با موضوع گفت و گوی ادیان و مذاهب به مثابه راهبرد تقویت همبستگی ملی که در جهاددانشگاهی واحد سیستان و بلوچستان برگزار گردید مولوی نذیراحمد سلامی؛ نماینده مردم سیستانوبلوچستان در مجلس خبرگان رهبری گفت: در میان فرقهها و گروههای اسلامی اختلافات وجود دارد که تنها از طریق گفتوگو و تبادل نظر میتوان به فهم مشترک و وحدت دست یافت. درادامه، حجتالاسلام و المسلمین سیفایی؛ مدیر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت استان سیستانوبلوچستان بیان کرد: گفتوگو باید برای حل مسائل اختلافی نباشد بلکه برای فهم آن مسئله باشد و پرده از تصورات غلط بردارد و در آخر، دکترخلیل حکیمیفر؛ مدیرگروه فلسفه و ادیان دانشگاه سیستانوبلوچستان نیز اظهار کرد: گفتوگو وسیلهای برای تغییر دین کسی نیست، گفتوگو مذاکره نیست، این موضوع برای حل و حمله به دیگران هم نیست، در گفتوگو دنبال توافق نیستم، هدف از گفتوگو ایجاد یک دین واحد است.
نشست علمی تخصصی هفتم با موضوع شکاف میان فرهنگ رسمی و فرهنگ عمومی در ایران پس از انقلاب اسلامی با سخنرانی دکتر مجتبی نوروزی؛ عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد در جهاد دانشگاهی واحد چهارمحال و بختیاری برگزار گردید. این استاد دانشگاه برای کاهش فاصله شکاف در این حوزه، راهکارهایی مانند گفتوگوی مستمر با مردم، مشارکت دادن آنها در شکلدهی به ارزشهای فرهنگی، آموزش گفتوگوی بیننسلی، انعطاف در سیاستهای فرهنگی، تقویت جامعهپذیری سیاسی، افزایش شفافیت، پاسخگویی و عدالت، حمایت از تنوع فرهنگی و استفاده از نخبگان بهعنوان پل ارتباطی میان فرهنگ رسمی و عمومی را ضروری دانست.
هشتمین نشست علمی تخصصی با موضوع نقش هنر در بازتولید ارزش ها و هنجارها و الگوهای مثبت رفتاری در فرهنگ عمومی در جهاددانشگاهی واحد زنجان با سخنرانی دکتر مسعود خنجرخانی؛ عضو هیات علمی دانشگاه زنجان برگزار گردید. وی هنر را به عنوان ابزاری برای بازتولید ارزشها و تجلی صفات الهی در انسان و رسیدن به کمال معرفی نمود و با بیان مفهوم اسوهگزینی در اسلام، بازتولید ارزشها از طریق انعکاس آنها در رفتار و گفتار را به عنوان هدف هنر اسلامی مطرح کرد.
نشست علمی تخصصی دیگری با موضوع چند فرهنگی بودن؛ تهدید یا فرصت برای انسجام ملی در جهاددانشگاهی واحد هرمزگان با سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر حسنی؛ استاد حوزه علمیه بندرعباس و دکتر اسماعیل هاشمی پور؛ مدرس آموزش خانواده برگزار گردید.
دهمین نشست علمی تخصصی با موضوع ارزش ها و هنجارهای تاب آوری در جوامع، در بحران های گوناگون در جهاددانشگاهی واحدکرمان با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی عارفی، مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کرمان و استادیار دانشگاه شهید باهنرکرمان برگزار گردید. در ابتدای این نشست مهدی بازمانده؛ رئیس جهاد دانشگاهی واحدکرمان بیان کرد: برگزاری سلسله نشستهای علمی و تخصصی، میتواند بستر مناسبی برای انتشار اطلاعات و تجربیات موفق در زمینه انسجام اجتماعی باشد. سپس در ادامه عارفی اظهار کرد: در جامعهای که هنجارهای اجتماعی تضعیف شود، مشکلات زیاد و بحرانها به بحرانهای ثانوی تبدیل شده و خودشان مشکلات را مضاعف نموده و سبب ایجاد شکافهای اجتماعی شده و سرمایه اجتماعی کاهش پیدا میکند.
در نشست علمی تخصصی یازدهم، جهاد دانشگاهی واحد گیلان به موضوع ارزیابی نقاط قوت و ضعف فرهنگ عمومی در فرآیند توسعه فرهنگی با حضور دکتر سید هاشم موسوی؛ عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان و دکتر کاظم فلاحی؛ مدیر امور پژوهشی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان پرداخته شد. در این نشست موسوی نقش رسانهها را حیاتی خواند و هشدار داد: اگر خود را به روز نکنیم، زمان ما را به اجبار به سمت نو شدن میکشاند و در غیر این صورت، منزوی خواهیم شد. در ادامه فلاحی با ارائه مدلی مثلثی، فرهنگ را زیربنای توسعه فرهنگی و انسجام ملی دانست و بر «حرفهایسازی حوزه فرهنگ»، «گوشسپردن به نسل جوان» و «استفاده درست و حیاتی از هوش مصنوعی» تأکید نمود.
دوازدهمین نشست علمی تخصصی با موضوع عدالت در دسترسی به خدمات سلامت و تاثیر آن در انسجام ملیدر جهاددانشگاهی واحد علوم پزشکی شهید بهشتی با سخنرانی دکتر علیرضا اولیائی منش؛ رئیس مرکز تحقیقات عدالت در سلامت دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر مصطفی مژدهی فرد؛ عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و آقای احمد مهری سخنران، دبیر نشست و پژوهشگر حوزه سلامت و رسانه برگزار گردید. در ابتدا اولیائیمنش تأکید کرد: طبقات اجتماعی بالاتر از چترهای حفاظتی بیشتری برخوردارند و پیامدهای مخاطرات سلامت برای اقشار پایین شدیدتر است. در ادامه، مژدهیفرد تمرکز به اصول قانون اساسی را شرط حفظ عدالت و انسجام اجتماعی دانست و در بخش پایانی، مهری بر نقش کلیدی رسانهها در مطالبهگری عدالت سلامت تأکید کرد و گفت: بدون مدیریت رسانهای و مشارکت اجتماعی، تحقق عدالت در سلامت امکانپذیر نیست.
در نشست علمی تخصصی سیزدهم در جهاد دانشگاهی واحد علم و صنعت به موضوع تقویت اعتماد اجتماعی و نهادی از مسیر فرهنگ و با حضور سه تن از صاحبنظران این حوزه؛ دکتر سالار کاشانی؛ پژوهشگر و عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، دکتر محمد عاملی؛ جامعه شناس و مدیر پژوهش ایسپا و دکتر محمد روزخوش؛ عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات پرداخته شد. در ابتدا کاشانی بیان نمود: خانواده تعیین کنندهترین نقش را در ایجاد اعتماد دارد و طبق پژوهشهای انجام گرفته بعد از خانواده، شخصیتهای علمی، کارآفرینان موفق بیشترین مرجعیت را پیدا نموده اند. سپس عاملی ضمن بیان نتایج نظرسنجیهای مرتبط با اعتماد اجتماعی و نقش نهادها، به روند نزولی اعتماد در رسانهها پرداخت و در پایان نیزروز خوش اظهار کرد: موضوع اقتصادی و ناکارآمدی دولت در اقتصاد، برروی اعتماد به نهاد دولت تاثیر گذار بوده است.
چهاردهمین نشست علمی تخصصی با موضوع اقتصاد غیر رسمی و تاثیر آن بر گسست شبکه های اعتماد در جهاددانشگاهی واحد کردستان با حضور دو تن از اعضای هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی سنندج؛ دکتر جلیل سحابی و دکتر کامران کسرایی و همچنین دکتر سامان قادری؛ عضو هیات علمی دانشگاه کردستان برگزار گردید. در ابتدا سحابی تأکید کرد: روابط اقتصاد غیررسمی اگرچه در کوتاهمدت مبادلات را تسهیل میکند، اما در بلندمدت به فرسایش سرمایه اجتماعی منجر خواهد شد. در ادامه، کسرایی، غفلت از سرمایه اجتماعی و اعتماد را مانع اصلی تحقق اهداف توسعهای کشور دانست و در بخش پایانی، قادری با بیان اینکه اقتصاد غیررسمی تنها ناشی از ضعف نظارت نیست، اظهار کرد: کاهش اعتماد نهادی، انگیزه کنشگران اقتصادی برای دور زدن قوانین را افزایش میدهد و این پدیده بیشتر «نتیجه» ناکارآمدی نهادی است تا علت آن.
در نشست علمی تخصصی پانزدهم با موضوع فرهنگ و هویت ایرانی؛ جهان در حال تغییر که در جهاددانشگاهی واحد خراسان جنوبی و با حضور دو تن از اعضای هیات علمی دانشگاه بیرجند، دکتر شاپور زردموی؛ عضو هیات علمی گروه جامعه شناسی و دکتر پیمان؛ زنگنه عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی برگزار گردید در ابتدا زردموی ضمن پیوند موضوع نشست به انسجام اجتماعی پیوند افزود: برای حفظ انسجام اجتماعی، توجه به بعد عینی و تامین منافع مادی شهروندان به اندازه باورهای مشترک حیاتی است. زنگنه نیز پیرامون هویت ایرانی، تداوم تمدنی و چالشهای جهان در حال تغییر به ایراد سخنرانی پرداخته و بیان نمود: اگر بتوانیم با نگاهی تمدنی و با انتخاب عناصر پویا از هویت ایرانی-اسلامی، تعادل را برقرار کنیم، میتوانیم زیستی خوب داشته باشیم و هویت خود را در جهان اعتلا بخشیم.
در شانزدهمین نشست با سخنرانی دکتر معصومه نصیری؛ دبیرکل باشگاه مدیریت رسانه و سواد رسانه ای یونسکو_ ایران و سید علیرضا آل داوود؛ پژوهشگر و فعال حوزه رسانه به موضوع «تاثیر رسانه ها و روایت ها بر انسجام اجتماعی با تمرکز بر یکپارچگی سرزمینی و هویت ملی» پرداخته شد. در این نشست که توسط اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاد دانشگاهی برگزار گردید در ابتدا نصیری سه مولفه از مولفه های مقوم انسجام اجتماعی یعنی ذکر موارد پیشرفت جامعه، ایجاد آرمان های مشترک از طریق تربیت مخاطب حمایتی و کنشگر در حوزه رسانه و فاکتور های قدرت یک کشور از قبیل موقعیت جغرافیایی، توان نظامی و جمعیت را برشمرد و در ادامه آل داوود بیان کرد: جنگ شناختی در حوزه ذهن از طریق تسخیر ذهن و ایجاد شک و تردید و در حوزه قلب با ایجاد حب و بغض صورت می گیرد که دشمن ابتدا از طریق جنگ اطلاعاتی، جنگ روانی و جنگ اراده ها به ایجاد شک و تردید نسبت به ارزش های خودی و سپس باور و یقین نسبت به ارزش های دشمن پرداخته که راه مقابله با آن اقناع سازی است. اقناع سازی در محیط دانشگا ها با اجرای فعالیت های علمی و اعتقادی در مراکز پژوهشی بر عهده اندیشه ورزان بوده و رسانه ها و احزاب نیز در جریان سازی سیاسی و سیاستگذاری اثر بخش هستند. همچنین نظر ایشان در لایه دوم، حوزه قلب، این است که دشمن از طریق جنگ رسانه ای،جنگ سایبری و جنگ روایت ها بر روی مولفه حب نسبت به خودی کار کرده و به بغض نسبت به خودی آن را تبدیل می کند.
درهفدهمین نشست نیز اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی با سخنرانی دکتر سید محسن ملاباشی؛ عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و حجت الاسلام حمید سبحانی صدر؛ نویسنده و پژوهشگر تاریخ اسلام به موضوع « نقش امام رضا(ع) در انسجام بخشی به جامعه شیعه » پرداخت. در ابتدای نشست، ملاباشی بازخوانی سیره اهل بیت(ع) را یکی از راه های نظریه پردازی و فرهنگ رضوی را به عنوان الگوی نظری و عملی در انسجام اجتماعی معرفی کرد. در بخش دوم نشست، سبحانی صدر ادامه داد: سیره امام رضا(ع) بهویژه در مناظرات علمی و تعامل فرهنگی با پیروان ادیان و مذاهب گوناگون، نشان میدهد که انسجام اجتماعی تنها در بستر گفتوگوی آگاهانه و احترام متقابل تحقق مییابد؛ امری که امروز جامعه ما برای تداوم وحدت ملی و مذهبی بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد.
شایان ذکر است این سلسله نشست های علمی تخصصی با موضوع انسجام اجتماعی که در سال 1404 توسط اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی جهاد دانشگاهی و همزمان در واحدهای جهاد دانشگاهی سراسر کشور برگزار گردید با همکاری سایر واحدهای جهاد دانشگاهی در سال 1405 ادامه دارد.