به گزارش پایگاه خبری تحلیلی تاف‌نیوز، کَرَم‌الله پورحسینی، نویسنده کتاب «موجبات و آثار انحلال قرارداد پیمانکاری نسبت به طرفین قرارداد و اشخاص ثالث» در گفت‌وگو با انتشارات جهاد دانشگاهی واحد لرستان از مسیر چهار ساله‌ای سخن می‌گوید که از یک پژوهش دانشگاهی آغاز شد و امروز به شکل‌گیری اثری جامع در حوزه انحلال قراردادها انجامیده است. او که رساله دکتری خود را بر پایه موضوعی بدیع و کمترپرداخته‌شده بنا کرده بود، از همان ابتدا اطمینان داشت که نتیجه این پژوهش می‌تواند فراتر از یک رساله دانشگاهی باشد و به صورت یک کتاب ماندگار در اختیار جامعه حقوقی قرار گیرد.

این نویسنده با اشاره به سابقه همکاری چندساله خود با اداره کل نوسازی مدارس لرستان توضیح می‌دهد که آشنایی نزدیک با مسائل پیمانکاری، شرایط عمومی پیمان و مشکلات انحلال قراردادها، انگیزه اصلی او برای ورود جدی به این حوزه بوده است.

او می‌گوید چهار سال فعالیت پژوهشی مداوم، مطالعه منابع متعدد داخلی و خارجی و بررسی اسناد مرتبط با قراردادهای پیمانکاری، بنیان کتاب فعلی را شکل داده است؛ اثری که به‌صورت کاربردی و عمیق، جنبه‌های مختلف انحلال قراردادهای پیمانکاری را واکاوی می‌کند.

به گفته پورحسینی، ساختار کتاب بر سه محور اصلی استوار است: شرایط انعقاد قرارداد، آثار انعقاد، و در نهایت انحلال و پیامدهای آن. او معتقد است که قراردادهای پیمانکاری موضوع «شرایط عمومی پیمان» در نظام حقوقی ایران ذیل قراردادهای اداری و حقوق عمومی قرار می‌گیرند و از مهم‌ترین بخش‌های این حوزه، بررسی موجبات انحلال، اعم از فسخ و خاتمه پیمان است.

پورحسینی توضیح می‌دهد مواد ۴۶ و ۴۷ شرایط عمومی پیمان اختصاص به فسخ پیمان و ماده ۴۸ و برخی مواد پراکنده دیگر همچون ۲۸، ۲۹ و ۳۹ به موضوع خاتمه پیمان می‌پردازد.

وی بر این باور است که بر خلاف قواعد عمومی قراردادها که سه عامل فسخ، انفساخ و تفاسخ را برای انحلال قرارداد در نظر می‌گیرند، در قراردادهای پیمانکاری پس از انحلال، تعهدات جدیدی میان دو طرف به‌وجود می‌آید؛ تعهداتی که مشابه آن در هیچ‌یک از قراردادهای رایج دیده نمی‌شود.

او همچنین معتقد است که عوامل فسخ در پیمانکاری محدود، احصایی و عمدتاً در اختیار کارفرماست، در حالی که دامنه اختیار کارفرما برای خاتمه دادن به قرارداد بسیار وسیع‌تر است و در مقابل، اختیارات پیمانکار محدودتر می‌باشد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به مقایسه تطبیقی شرایط عمومی پیمان ایران با شرایط عمومی ساخت فیدیک اشاره می‌کند؛ جایی که توازن میان حقوق و تکالیف طرفین در فیدیک منطقی‌تر و عادلانه‌تر است.

او یادآور می‌شود که شرایط عمومی پیمان در ایران توسط سازمان برنامه و بودجه ـ به‌عنوان یک نهاد دولتی ـ تهیه شده و همین امر باعث می‌شود که تعادل کامل میان کارفرما و پیمانکار برقرار نباشد، در حالی که فیدیک حاصل کار فدراسیون بین‌المللی مهندسان مشاور، یک نهاد کاملاً خصوصی است که نگاه دوسویه‌تری به حقوق طرفین دارد.

به اعتقاد پورحسینی، بسیاری از مفاد شرایط عمومی پیمان ایران اقتباس مستقیم از مواد ۱۵ و ۱۶ شرایط عمومی فیدیک بوده است.

نویسنده کتاب تأکید می‌کند که اثر حاضر که از سوی انتشارات جهاد دانشگاهی واحد لرستان منتشر شده برای دانشجویان، پژوهشگران، پیمانکاران، دستگاه‌های اجرایی، انجمن‌های صنفی و حتی عموم علاقه‌مندان به قراردادهای دولتی و خصوصی قابل استفاده است؛ چراکه علاوه بر بررسی مباحث نظری، به تحلیل کاربردی قراردادهای پیمانکاری در ایران پرداخته و حتی تفاوت‌های آن با نظام‌های قراردادهای بین‌المللی را نیز برجسته کرده است.

او در بخش دیگری از گفت‌وگو از دشواری‌های مسیر پژوهش یاد می‌کند؛ به‌ویژه کمبود تحقیقات جزئی و تخصصی در موضوع انحلال قراردادهای پیمانکاری و نیز دسترسی سخت به منابع خارجی در حوزه شرایط عمومی ساخت فیدیک. با وجود این محدودیت‌ها، او بخش‌هایی از پژوهش خود را که ماندگارتر و ارزشمندتر می‌داند، چنین برمی‌شمارد: مقایسه تطبیقی دو نظام حقوقی ایران و فیدیک، روشن‌سازی تفاوت‌های ناشی از دولتی یا خصوصی بودن نهادهای تدوین‌کننده مقررات، و ارائه نتایج و پیشنهادهای کاربردی در فصل پایانی کتاب.

پورحسینی تجربه چاپ نخستین اثر خود را تجربه‌ای دشوار اما ارزشمند توصیف می‌کند. به گفته او، پس از گفتگو با چندین ناشر، نهایتاً انتشارات جهاد دانشگاهی برای انتشار کتاب انتخاب شده و این همکاری به ثمر نشسته است. وی درباره مسیر آینده پژوهشی خود نیز می‌گوید هنوز موضوع مشخصی برای کتاب بعدی در نظر ندارد، اما اگر نیاز پژوهشی تازه‌ای در همایش‌ها یا نشست‌های تخصصی احساس کند، حتماً برای نگارش اثر جدید اقدام خواهد کرد.

او در پایان، توصیه‌هایی نیز برای جوانان و دانشجویانی که علاقه‌مند به پژوهش و نویسندگی هستند ارائه می‌دهد: پرداختن به موضوعات بکر و کمتر پژوهش‌شده، خستگی‌ناپذیری، صداقت در نقل مطالب و اهمیت انجام تحقیقات تطبیقی. به اعتقاد او، نوشتن و برجای گذاشتن اثری پژوهشی، نه‌تنها به جامعه علمی کشور کمک می‌کند، بلکه برای خود نویسنده نیز تجربه‌ای ماندگار و ارزشمند است.