هفدهمین نشست از سلسله نشست‌های علمی تخصصی انسجام اجتماعی با موضوع "نقش امام رضا(ع) در انسجام بخشی به جامعه شیعه" برگزار شد.

سه شنبه, 07 بهمن,1404

هفدهمین نشست از سلسله نشست‌های علمی تخصصی انسجام اجتماعی با موضوع "نقش امام رضا(ع) در انسجام بخشی به جامعه شیعه" برگزار شد.

در ابتدای نشست، ملاباشی با اشاره به جایگاه مفهوم انسجام اجتماعی در نظریه های علوم اجتماعی و با تاکید بر نقش مهم فرهنگ رضوی بر مفهوم انسجام اجتماعی؛ این مفهوم را فلسفه وجودی جامعه دانست و به شرح چهار مولفه بایستگی، خط قرمز، اعتبار و زایش پرداخت. وی در مولفه  بایستگی انسجام اجتماعی را نقطه ثقل حیات اجتماعی دانست و نشانه رفتن انسجام اجتماعی توسط دشمنان با برنامه های بلند مدت و پر هزینه را حاکی از ضروری بودن  پرداختن به این مفهوم بیان کرد. ملاباشی خاطر نشان کرد: انسجام اجتماعی عنصری به شدت بومی و فرهنگی بوده وفرهنگ جامعه عنصر معنا بخش انسجام  اجتماعی است همانند فرهنگ سازمانی که افراد را در یک سازمان در کنار هم قرار می دهد. وی افزود: به همین علت در نظریه پردازی انسجام اجتماعی با کمبود مواجهه ایم و پیشنهاد داد ضمن استفاده از نظریه های سایر کشورها از آن ها پیروی نکنیم.

او در ادامه ضمن توضیح مولفه خط قرمز، آن را شامل پرهیز از بازخوانی تاریخ از دریچه تنگ نظریه ها که گاهی سبب تحریف واقعیت می گردد دانست و اضافه کرد: در علوم اجتماعی روش نادرست در نظریه پردازی خط قرمز دیگری است که باید به آن توجه کرد و از آن جایی که  شکل گیری نظریه های اجتماعی هرچند نیازمند پیش فرض های فلسفی می باشد اما شروع آن با مسئله اجتماعی است؛ انسجام اجتماعی را مسئله ایی برشمرد که با کمبود نظریه پردازی مواجهه است و یک مسئله انضمامی بوده که در مواجهه با آن باید به مبانی آن یعنی اسلام که یکی از عنصرهای آن اهل بیت(ع) و یکی از عنصرهای اهل بیت(ع)، سیره است رجوع کرد.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: پارادایم، به نظریه های اجتماعی اعتبار علمی میدهد و همان طور که در نظریه های اجتماعی پارادایم های اثبات گرایی، تفسیرگرایی و انتقادی که به ترتیب نمایندگان آن ها دورکیم، وبر و مارکس است ما نیز در مفهوم انسجام اجتماعی به دنبال پارادایم ایرانی اسلامی هستیم. ملاباشی در پایان سخنان خود ضمن توضیح مولفه زایش، فرهنگ اهل بیت(ع) را به عنوان منشاء پارادایم جدیدی دانست  که این فرهنگ به معنای کنش های فردی و اجتماعی اهل بیت(ع) مبتنی بر چارچوب هایی است که برتری داشته و ظرفیت فوق العاده ایی را ایجاد می کنند چرا که اصول ثابت  است اما با اقتضائات و زمان های مختلف متناسب سازی می شود. وی بازخوانی سیره اهل بیت(ع)را یکی از راه های نظریه پردازی و فرهنگ رضوی را به عنوان الگوی نظری و عملی در انسجام اجتماعی معرفی کرد.

در بخش دوم نشست، سبحانی صدر ضمن تشریح ابعاد تاریخی و اجتماعی زمان امامت امام رضا(ع) بیان کرد:چالش ها در روابط اجتماعی مانند کم رنگ شدن اخلاق در کف جامعه و سطح بالا، دگرگونی های باورها به دلیل تهاجم باورهای غیر اسلامی و غیر ایرانی، کم شدن علقه و... که در جامعه دیده می شود ناشی از کم رنگ شدن انسجام اجتماعی است.

وی اضافه کرد: علت توجه به سیره رضوی شامل شرایط زمانی و سیاسی امامت ایشان مانند شورش های متعدد علیه حکومت بنی عباس، شورش خوارج، قیام های علویان و چند دستگی شیعیان به دنبال شکل گیری فرقه های مختلف مانند اسماعیلیه،غالیان و ...است.بنابراین فضای جامعه ای که امام رضا(ع) در آن فعالیت می کرده بسیار مهم است.

سبحانی صدر ادامه داد: بررسی مواردی  که در کتب تاریخی مانند عیون الاخبار عن الرضا(ع) و بحارالانوار وجود دارد  نشان می دهد که سیره امام رضا(ع)  در شکل گیری انسجام اجتماعی جامعه ی زمان خود نقش مهمی داشته است. «سیره امام رضا(ع) به‌ویژه در مناظرات علمی و تعامل فرهنگی با پیروان ادیان و مذاهب گوناگون، نشان می‌دهد که انسجام اجتماعی تنها در بستر گفت‌وگوی آگاهانه و احترام متقابل تحقق می‌یابد؛ امری که امروز جامعه ما برای تداوم وحدت ملی و مذهبی بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد. انسجام اجتماعی در جامعه شیعی، ریشه در الگوی رفتاری امام رضا(ع) دارد؛ الگویی که بر احترام به تفاوت‌ها، حفظ کرامت انسانی و پرهیز از نزاع‌های فرقه‌ای تأکید دارد. این رویکرد موجب تداوم همبستگی درونی جامعه حتی در مواجهه با تهدیدهای بیرونی شده است.

این پژوهشگر تاریخ اسلام در پایان سخنان خود به شرح حدیث سلسله الذهب به عنوان الگوی عملی در سیره امام رضا(ع) بیان کرد. همچنین در پایان نشست، سخنرانان به پرسش های مطرح شده از سوی حضار پاسخ دادند.

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی می باشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
Copyright ©2026 - All rights reserved.
آدرس آی پی: 216.73.216.191 سیستم عامل: Unknown مرورگر: Mozilla تاریخ مشاهده: چهار شنبه, 06 اسفند,1404