شهید محسن وزوایی؛ صورتبندی عملی «دانشجوی تراز»
فاطمه عباس آباد
فعال رسانه ای و روزنامه نگار حوزه دانشگاه
مقدمه:
شهید محسن وزوایی یک دانشجوی نخبه و از بالاترین پتانسیل علمی برخوردار بود، اما تعهد عمیق انقلابیاش باعث شد که این پتانسیل را در بهترین شرایط رها کند و آن را در سختترین میدانها (جبهه اطلاعاتی و عملیاتی جنگ) به کار گیرد. او نماد دانشجویی است که علم را برای ایمان و ایمان را برای عمل خود قرار داد. در واقع او فراتر از یک دانشجوی معمولی بود و میتوان او را در سه محور کلی توصیف کرد: نخبه علمی، فعال سیاسیمذهبی، و جوانی آرمانگرا و اهل عمل.
شهید محسن وزوایی رتبه یک کنکور سال ۱۳۵۵
شهید محسن وزوایی، پنجم مردادماه سال ۱۳۳۹ در نظامآباد تهران متولد شد. دوره دبستان و متوسطه را با نمرات عالی سپری کرد و دوره دبیرستان را در مدرسه دکتر هشترودی تهران گذراند. او از خانوادهای نخبه بود که در سالهای پیش از انقلاب، برادر و خواهرش برای ادامه تحصیل به آمریکا رفتند، اما شهید وزوایی با وجود اینکه رتبه یک کنکور بود، بعد از پیروزی انقلاب، مهاجرت تحصیلی به آمریکا را منتفی کرد.سال ۱۳۵۵ در رشته شیمی قبول شد. به این ترتیب از دانشجویان نخبه دانشگاه صنعتی شریف شد که هم در تحصیل و هم در زبان انگلیسی، تسلط فوقالعادهای داشت. او فقط ۲۲ سال سن داشت که شهید شد، اما دلاوریهای زیادی را در کارنامه رزمندگیاش ثبت کرده بود. شهید محسن وزوایی، دانشجوی نخبه خط امام، یکی از برجستهترین نمونههایی است که تخصصگرایی را با عمیقترین سطح تعهد انقلابی ترکیب کرد. او یکی از جوانترین فرماندهان دفاع مقدس بود که دارای سوابق تحصیلی بسیار درخشانی بود.
رزومه تحصیلی شهید محسن وزوایی، مصداق تراز انقلاب اسلامی
شهید وزوایی نمادی از آن بود که چطور میتوان در اوج موفقیتهای علمی، اولویت را بر حفظ و دفاع از آرمانها قرار داد. او دوره متوسطه را در رشته ریاضیفیزیک در دبیرستان علوی تهران گذراند و فارغالتحصیل ممتاز و متأثر از فضای مبارزاتی آن دوران بود. دوره کارشناسی خود را در رشته مهندسی برق در دانشگاه صنعتی شریف گذراند و سرانجام در اوایل دهه ۶۰ فارغالتحصیل شد. او از دانشجویان فعال و متعهد در دوران انقلاب فرهنگی و جنگ تحمیلی بود. این شهید تحصیلات تکمیلی خود را در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه راتگرز (Rutgers University) آمریکا در رشته الکترونیک و مخابرات ادامه داد. این دوره کوتاه بود و با آغاز جنگ، رها شد. اگرچه مدرک دکترا نگرفت، اما دانش تخصصی او در زمینههای اطلاعات، جنگ الکترونیک و هدایت عملیاتهای پیچیده در جبهه، به واسطه دورههای فشرده و تجربه عملی کسب شد. اگرچه شهید محسن وزوایی برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت، اما همانند چمران، پس از پیروزی انقلاب و با آغاز جنگ ایران و عراق، تحصیلات خود را رها کرده و به ایران بازگشت تا مستقیماً در جبهه نقشآفرینی کند. این عمل، ترجمه عملی «علاقه به وطن و آرمان» بر «منافع شخصی و تحصیلی» بود.
جایگاه شهید وزوایی در تعریف تراز انقلاب اسلامی
۱. تخصص در اوج: او با وجود جوانی، در رشته مهندسی برق تخصص کسب کرد و بهعنوان یک نخبه جوان شناخته میشد.
۲. تعهد مطلق: ترک تحصیل در آمریکا و بازگشت به ایران برای دفاع، بهترین سند تعهد اوست.
۳. فرماندهی جوان: او در ۲۳سالگی قائممقام اطلاعات و عملیات لشکر ۲۷ محمد رسولالله (ص) و سپس فرماندهی اطلاعات سپاه را بر عهده داشت. این نشان میدهد که سیستم، تخصص و تعهد او را به رسمیت میشناخت و او را برای پستهای راهبردی منصوب میکرد.
شهید وزوایی مثالی واضح از دانشجویی است که «تخصص» او در خدمت «انقلاب» قرار گرفت و اجازه نداد پلههای ترقی علمی، او را از وطن و آرمانهای آن دور کند. تعلق شهید محسن وزوایی به وطن، عمق پیوند این شهید با آرمانها و سرزمین ایران را بهخوبی نشان میدهد و او را در ردیف نمادهای اصلی «تعهد عملی» قرار میدهد. تعلق وزوایی به وطن صرفاً یک حس میهنپرستی سنتی نبود، بلکه ترکیبی از تعهد ایدئولوژیک، احساس مسئولیت شخصی و تبدیل شدن به ابزار عملی برای حفظ کشور بود.
ابعاد تعلق محسن وزوایی به وطن
۱. رها کردن قلههای علمی برای بازگشت به وطن (نقطه عطف)
مهمترین نمود تعلق وزوایی به وطن، تصمیم شجاعانه او برای بازگشت از آمریکا در اوایل دهه ۶۰ بود. او در حال گذراندن تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد) در یکی از بهترین دانشگاههای ایالات متحده بود؛ موقعیتی که برای هر فردی تضمینکننده آیندهای با سطح رفاه و پیشرفت علمی بسیار بالا محسوب میشود. با آغاز جنگ تحمیلی و نیاز مبرم کشور به نیروهای متخصص و متعهد، وزوایی این آینده تضمینشده را رها کرد و با وجود امکان ادامه تحصیل و زندگی راحت، به ایران بازگشت. این بازگشت، یک فداکاری فعالانه بود؛ او با دست پر، یعنی تخصص مهندسی برق و اطلاعات، به خانه بازگشت تا در سختترین شرایط، سهم خود را در دفاع ایفا کند.
۲. تبدیل تخصص به ابزار دفاعی (تعهد عملی)
تعلق وزوایی از سطح احساسی فراتر رفت و به سطح مسئولیتپذیری استراتژیک رسید. تخصص او در زمینه الکترونیک و مخابرات، بهطور مستقیم در بخش اطلاعات و جنگهای نامنظم به کار گرفته شد و او بهسرعت به مهرهای کلیدی در سازماندهی عملیاتها تبدیل شد. شهید وزوایی یکی از بنیانگذاران تاکتیکهای اطلاعاتی بود و در بنیانگذاری ساختار اطلاعاتی سپاه پاسداران در جبهه نقش اساسی داشت. او جوانترین فردی بود که در سطوح بالای فرماندهی، مسئولیت خطیر حفظ جان رزمندگان و کسب پیروزیهای حیاتی را بر عهده گرفت.
۳. شهادت در اوج خدمت (اوج تعلق)
تعلق شهید وزوایی با شهادتش در عملیات بیتالمقدس (فتح خرمشهر) در سن ۲۳سالگی به بالاترین درجه خود رسید. او در اوج توان، حاضر شد جان خود را برای کشور فدا کند؛ عملی که بالاترین میزان ایثار برای حفظ کیان وطن و آرمانهای انقلاب اسلامی به شمار میرود.تعلق محسن وزوایی به وطن، الگویی کامل از «دانشجوی تراز» است که نشان میدهد میتوان بالاترین مدارج علمی را کسب کرد، اما این دانش را همزمان در خدمت آرمانها و دفاع از کشور به کار گرفت.