سین محمدی مبارز در رابطه با برگزاری جشنواره‌های مهدوی در غنای شعر آیینی اظهار کرد: برگزاری جشنواره‌های مهدوی، به عنوان یک «راهبرد کلان فرهنگی و هنری»، نقش‌هایی چندوجهی و بسیار مؤثری در غنای شعر آیینی، به‌ویژه شعر با محوریت حضرت مهدی (عج) ایفا می‌کند.

قائم مقام دبیرخانه‌ شعر و ادبیات آیینی کشور ادامه داد: این نقش‌ها را می‌توان در چند محور اصلی؛ ایجاد انگیزه و تقویت روحیه تولید، ارتقای کیفی محتوا و دانش، تنوع‌بخشی به فرم و قالب‌های شعری، شناسایی و پرورش استعدادها و گسترش دامنه مخاطبان و ترویج تحلیل کرد.

این استاد دانشگاه بیان کرد: جشنواره‌ها یک نقطه کانونی ایجاد می‌کنند که شاعران را ترغیب می‌کند تا ذهن و قلم خود را متوجه موضوع مهدویت کنند. این امر از پراکنده‌کاری جلوگیری کرده و انرژی هنری را در یک مسیر متمرکز می‌سازد.

وی با تاکید بر اهمیت ارزش‌گذاری اجتماعی و معنوی اظهار کرد: تقدیر از شاعران برتر در این جشنواره‌ها، نه تنها یک تشویق مادی، بلکه یک اعتبار معنوی و اجتماعی بزرگ برای آنان محسوب می‌شود. این امر به شعر مهدوی اعتبار می‌بخشد و دیگر شاعران را نیز برای ورود به این عرصه ترغیب می‌کند.

مقابله با سطحی‌نگری و شعارزدگی

محمدی مبارز اضافه کرد: یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌های شعر آیینی، آوردن مضامین تکراری و سطحی است. جشنواره‌های ملی، با تشکیل جلسات نقد و بررسی، کارگاه‌های آموزشی و دعوت از استادان برجسته، به شاعران کمک می‌کنند تا با مبانی عمیق‌تر کلامی، فلسفی و عرفانی مهدویت آشنا شوند. این امر منجر به خلق آثاری با عمق مفهومی بیشتر می‌شود.

تولید ادبیات نظری

وی گفت: این جشنواره‌ها اغلب همراه با انتشار مقالات، کتاب‌ها و مجموعه سخنرانی‌ها هستند که خود منبعی غنی برای الهام‌گیری شاعران می‌شوند و دانش آنان را درباره ابعاد مختلف موضوع، از «غیبت» و «انتظار» تا «ظهور» و «حکومت جهانی»، افزایش می‌دهند.

تنوع‌بخشی به فرم و قالب‌های شعری

این شاعر آیینی تأکید کرد: رقابت سالم در جشنواره‌ها، شاعران را وادار می‌کند تا برای متمایز شدن، تنها به محتوا اکتفا نکرده و در حوزه «فرم» نیز نوآوری کنند. استفاده از قالب‌های جدید، تصویرسازی‌های بدیع، زبان استعاری عمیق‌تر و بیانی هنری‌تر، از نتایج این رقابت است.

این استاد دانشگاه افزود: جشنواره‌ها بستری برای شنیده شدن صداهای جدید و متفاوت هستند. شاعران با سبک‌های شخصی خود (مثلاً ترکیبی از زبان سنتی و مدرن، یا استفاده از شاخصه های بومی) می‌توانند خود را نشان دهند و این به غنای کلی مکتب شعر مهدوی کمک می‌کند.

شناسایی و پرورش استعدادها

قائم مقام دبیرخانه‌ شعر و ادبیات آیینی کشور اظهار کرد: جشنواره‌ها محل ملاقات شاعران کهنه‌کار و تازه‌کار است. این تعامل و تبادل تجربه، به خودی خود یک دوره آموزشی فشرده و مؤثر برای نسل جوان محسوب می‌شود.

عمومی‌سازی شعر فاخر

وی یادآور شد: با برگزاری مراسم اختتامیه و انتشار آثار برگزیده در قالب کتاب و رسانه‌ها، شعرهای فاخر مهدوی از حلقه محدود نخبگان خارج شده و در دسترس عموم مردم قرار می‌گیرد. این امر هم به غنای فرهنگی جامعه کمک می‌کند و هم بازخوردهای گسترده‌تری را به شاعر می‌رساند.

این شاعر آیینی با بیان اینکه جشنواره‌ها یک گفتمان زنده و پویا حول محور مهدویت در جامعه هنری ایجاد می‌کنند که خود باعث تداوم و تعمیق این جریان می‌شود، تصریح کرد: نتیجه آنکه به جرأت می‌توان گفت جشنواره‌های مهدوی، موتور محرک و خون تازه در رگ‌های شعر آیینی هستند. آن‌ها از یک سو با ایجاد انگیزه و بستر رقابت، «کمیت» تولید را افزایش می‌دهند و از سوی دیگر با آموزش و نقد، به «کیفیت» آثار عمق می‌بخشند.

محمدی مبارز تأکید کرد: در نهایت، محصول این فرآیند، خلق دیوان‌ها و اشعاری است که از یکسو از نظر ادبی درخشان و ماندگارند و از سوی دیگر، توانایی انتقال مفاهیم بلند مهدوی را به زیباترین شکل ممکن به نسل‌های مختلف دارند. بنابراین، تداوم و تقویت این جشنواره‌ها، سرمایه‌گذاری برای پویایی و زنده‌ماندن یکی از اصیل‌ترین جلوه‌های هنر دینی، یعنی «شعر آیینی» است.

قائم مقام دبیرخانه‌ شعر و ادبیات آیینی کشور در بخش دیگری از سخنان خود اظهار کرد: بررسی افق‌های پیشروی شعر آیینی مهدوی، نیازمند نگاهی به وضعیت کنونی، نیازهای جامعه و ظرفیت‌های هنری و محتوایی است.

گذر از توصیف به تجربه‌گرایی و حکمت‌اندیشی

وی با بیان اینکه بخش زیادی از شعر مهدوی امروز، بر توصیف ظاهری حضرت (قد، چشمان، سیما)، انتظار منفعلانه و تکرار مضامین شناخته‌شده متمرکز است، گفت: شعر آینده می‌تواند به سمت «تجربه‌ زیست مهدوی» حرکت کند. یعنی شاعر تنها راوی توصیفات نیست، بلکه می‌کوشد «حس انتظار»، «رنج غیبت»، «شوق دیدار» و «دغدغه‌ی زمینه‌سازی» را در کالبد کلمات به مخاطب برساند. همچنین، پرداختن به ابعاد حکمی و عرفانی وجود حضرت مهدی(عج) به عنوان انسان کامل و تجلی‌گاه اسماء الهی می‌تواند افق‌های تازه‌ای بگشاید.

 شخصیت‌پردازی امام عصر(عج) به عنوان یک الگوی زنده و اثرگذار

این استاد دانشگاه با بیان اینکه امام عصر(عج) غالباً در ابعاد قدسی و دور از دسترس ترسیم می‌شوند، اظهار کرد: شعر می‌تواند بر جنبه‌های «انسانی-الهی» امام عصر(عج) تأکید کند، مهربانی با یاران، دغدغه‌ی بندگان، شفقت بر انسان‌های معاصر، صبر و استقامت ایشان در طول غیبت. این نگاه، امام را به الگویی زنده و قابل ارتباط برای انسان مدرن تبدیل می‌کند که می‌تواند در مشکلات روزمره، پناه و راهنمای او باشد.

پیوند مفاهیم مهدویت با مسائل جهانی و انسان معاصر

قائم مقام دبیرخانه‌ شعر و ادبیات آیینی کشور با اشاره به اینکه شعر مهدوی اغلب در حصار جغرافیا و جامعه‌ خاصی محدود است، بیان کرد: شاعر آینده‌نگر می‌تواند مسائل جهانی مانند بحران محیط زیست، جنگ‌ها، بی‌عدالتی‌های کلان، پوچ‌اندیشی مدرن و احساس تنهایی انسان در کلان‌شهرها را در مکتب مهدویت قرار دهد و نشان دهد که ظهور، پاسخگوی این دردهای مشترک بشریت است. این نگاه، شعر مهدوی را از حیطه‌ ادبیات دینی صرف، به عرصه‌ «ادبیات اعتراض جهانی» و «ادبیات امید» ارتقا می‌دهد.

نوآوری در فرم، زبان و تصویرسازی

وی اظهار کرد: شعر مهدوی هنوز به شدت تحت تأثیر قالب‌های کلاسیک (به ویژه غزل) و تصاویر سنتی است؛ لذا استفاده از قالب‌های مدرن مانند شعر سپید، نیمایی، شعر تصویری و حتی هایکو می‌تواند بیان‌گری شعر مهدوی را افزایش دهد.

محمدی مبارز با بر لزوم پالایش زبان از کلیشه‌ها و ایجاد پیوند بین زبان روز و مفاهیم بلند مهدوی، یادآور شد: خلق تصاویر بدیع و ملموس از مفاهیم انتزاعی مانند «غیبت»، «انتظار» و «ظهور». برای مثال، می‌توان «غیبت» را به «نسیمی که نمی‌بینیمش اما راز تپش برگ‌هاست» تشبیه کرد.

 تعامل با هنرهای دیگر و مخاطب‌شناسی دقیق‌تر

وی با اشاره به اینکه شعر مهدوی عمدتاً در محافل سنتی و به صورت مکتوب ارائه می‌شود، تعامل چندرسانه‌ای را به عنوان افق پیشرو شعر مهدوی مورد توجه قرار داد و گفت: تبدیل شعر به موسیقی، کلیپ‌های تصویری، نقاشی خط، نمایشنامه‌های اجرایی تأثیر آن را چندبرابر می‌کند.

این استاد دانشگاه گفت: سرایش شعر مهدوی برای قشرهای مختلف؛ کودکان (با زبانی ساده و تصاویر کودکانه)، نوجوانان (با زبان پویا و پرانرژی)، جوانان (با پرداختن به دغدغه‌های هویتی و آرمان‌خواهی آنان) و فرهیختگان (با عمق فلسفی و عرفانی) بسیار اهمیت دارد.

رویکرد انتقادی و خوداندیشانه

وی تأکید کرد: شعر مهدوی می‌تواند از حالت تکریم صرف، به سمت نگاهی نقادانه به «ما» منتظر برود. شاعر می‌تواند با شجاعت، به نقد رفتارهای ناصحیح منتظران، ریاکاری‌ها، کوتاهی‌ها در زمینه‌سازی و تفسیرهای نادرست از مهدویت بپردازد. این نگاه، شعر را به ابزاری برای «خودشناسی» و «اصلاح جامعه» تبدیل می‌کند.

محمدی مبارز در خصوص چالش‌های رویکرد انتقادی در شعر مهدوی، خطر سطحی‌نگری را مورد توجه قرار داد و بیان کرد: گسترش کمی شعر مهدوی ممکن است به کاهش کیفیت و تکرار مضمون‌های تکراری بینجامد.