محمد بن محمد بن نُعمان مشهور به شیخ مُفید (۳۳۶ق یا ۳۳۸ق ـ ۴۱۳ق) متکلم و فقیه امامیه در قرنهای چهارم و پنجم قمری بود. گفته شده شیخ مفید با تدوین علم اصول فقه، روشی جدید در اجتهاد فقهی ارائه داد که راه میانهای بود در برابر دو روش عقلگرایی افراطی و اکتفاکردن به روایات بدون توجه به عقل. شیخ صدوق، ابن جنید اسکافی و ابن قولویه قمی مشهورترین استادان شیخ مفید بودند. شیخ طوسی، سید مرتضی، سید رضی و نَجاشی نیز از شاگردان معروف او به شمار میروند. المُقنِعَة در علم فقه، اوائل المقالات در کلام و الاِرشاد در شرححال امامان شیعه معروفترین آثار شیخ مفید شمرده شدهاند.
از ویژگیهای برجسته شیخ مفید میتوان به:
- تسلط بر علوم مختلف و توانایی در مناظرههای علمی با اندیشمندان زمان.
- تقویت مبانی کلام شیعه و دفاع عقلانی از آموزههای اهلبیت (ع).
- تأثیرگذاری بر شاگردان بزرگ همچون سید مرتضی و شیخ طوسی که هر یک ادامهدهنده راه او شدند.
- بینش اجتماعی و سیاسی که موجب شد در دوران حساس، نقش مهمی در هدایت جامعه ایفا کند.
بزرگداشت شیخ مفید، تنها یادآوری یک نام نبوده بلکه تجدید عهد با میراث علمی و معنوی او نیز به حساب میآید.